Bộ Y tế thống kê từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận khoảng 26.000 ca tay chân miệng và 8 ca tử vong; riêng tháng 3, số mắc trung bình theo tuần tăng so với tháng trước. Nhiều mẫu xét nghiệm ghi nhận chủng Enterovirus 71 (EV71) lưu hành, tác nhân thường gây bệnh tay chân miệng nặng, song triệu chứng không điển hình. Trong bối cảnh đó, bác sĩ Huỳnh Trần An Khương, Chuyên viên Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, nêu 5 điều phụ huynh cần lưu tâm dưới đây:
Dấu hiệu bệnh mờ nhạt
Theo bác sĩ Khương, bệnh nhi tay chân miệng thường sốt, kén ăn, đau họng, sau đó loét miệng, nổi ban hoặc bọng nước ở tay, chân, gối. Với EV71, tổn thương ngoài da có thể mờ nhạt hoặc xuất hiện ở vị trí kín như kẽ ngón tay chân, mông, cơ quan sinh dục... Biểu hiện dễ nhầm với sốt mọc răng, viêm họng, khiến phụ huynh chủ quan, trẻ chuyển nặng nhanh.
Bàn chân của trẻ mắc tay chân miệng nặng, điều trị tại phòng ICU Bệnh viện Nhi đồng 1. Ảnh: Diệu Thuần
Trở nặng nhanh
Phần lớn trẻ hồi phục sau 7-10 ngày, nhưng virus EV71 có thể khiến bệnh chuyển từ nhẹ sang nặng chỉ trong vài giờ với các biến chứng nặng như: viêm thân não, viêm não, rối loạn thần kinh thực vật, tim mạch và hô hấp. Trường hợp bệnh nhi trở nặng, có khả năng tử vong trong vòng 24 giờ khi không được điều trị kịp thời.
"Nguy hiểm nhất là giai đoạn virus bắt đầu ảnh hưởng đến não", bác sĩ Khương nói, thêm rằng viêm thân não là biến chứng phổ biến, chiếm 58% số trẻ gặp.
Tiếp theo, virus có thể ảnh hưởng hệ thần kinh trung ương, gây rối loạn hệ tự chủ. Giai đoạn này, trẻ thường có 4 dấu hiệu: giật mình, nôn ói, run và mất điều hòa vận động. Nếu trẻ giật trên 2 lần trong 30 phút, nguy cơ biến chứng thần kinh nặng rất lớn. Do đó, bác sĩ Khương lưu ý gia đình cho con nhập viện ngay nếu quan sát thấy dấu hiệu giật mình của trẻ, kèm khó thở, ngủ li bì, yếu tay chân, nôn, run chi.
Có thể tái nhiễm nhiều lần
Chủng EV71 có nhiều phân nhóm khác nhau như B3, B4, B5, C1, C4, C5. Trẻ em có hệ miễn dịch non yếu, đã nhiễm một chủng có thể tái nhiễm chủng hoặc phân nhóm virus khác nhiều lần. Thời gian tái nhiễm tính từ lần mắc đầu tiên từ 12- 36 tháng hoặc ngắn hơn.
Cần chú ý dấu hiệu sốt
Để tránh tình trạng trở nặng doEV71 có thể che lấp triệu chứng ngoài da, bác sĩ Khương khuyên gia đình chú ý dấu hiệu sốt của trẻ. Đây là dấu hiệu cảnh báo virus đã xâm nhập vào thần kinh và cũng là dấu hiệu đầu tiên khi khởi phát bệnh.
Trường hợp trẻ sốt cao liên tục trên 39°C, không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường, kéo dài trên 48 giờ hoặc không thuyên giảm, nguy cơ biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm màng não hoặc viêm cơ tim rất cao. Do đó, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám ngay khi sốt, không nên tự cho trẻ uống thuốc hạ sốt và có tâm lý e ngại con lây bệnh chồng bệnh.
Trẻ nhỏ được tiêm vaccine phòng bệnh tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC. Ảnh: Diệu Thuần
Cách phòng bệnh
Để phòng tay chân miệng, gia đình cần vệ sinh nhà cửa, đồ chơi của con, cho bé ăn chín uống sôi, không dùng chung đồ, cách ly trẻ mắc bệnh. Hiện bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, song Bộ Y tế đã cấp phép vaccine phòng virus EV71 để sử dụng cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi. Mũi tiêm hiệu quả bảo vệ gần 97%, ngăn biến chứng nặng và tái nhiễm, sẽ sớm được Hệ thống Tiêm chủng VNVC đưa về nước và triển khai tiêm trong thời gian tới.
Phúc An
