James Broadnax, 37 tuổi, sẽ bị hành quyết bằng tiêm thuốc độc vào ngày 30/4, vì tội giết hai người vào năm 2008.
Vụ án của Broadnax đang thu hút sự chú ý trên toàn nước Mỹ vì theo lời các luật sư bào chữa, đây là một phiên tòa không công bằng, các công tố viên đã loại bỏ gần như tất cả bồi thẩm viên da màu và sử dụng chính lời bài hát rap của Broadnax để chống lại anh ta. Các luật sư bào chữa lập luận trong hồ sơ gửi lên Tòa án Tối cao rằng "sự thể hiện nghệ thuật của Broadnax đã bị biến thành bản án tử hình".
Trong bản kiến nghị gửi lên Tòa án Tối cao vào tháng trước, rapper nổi tiếng Travis Scott lập luận rằng nhạc rap ngày càng bị sử dụng làm bằng chứng buộc tội bị cáo "theo cách khai thác và củng cố các định kiến".
"Vì là nghệ thuật, lời rap không nên được hiểu theo nghĩa đen. Vệc đưa lời rap làm bằng chứng chống lại các bị cáo khiến bồi thẩm đoàn dễ áp những định kiến hay quan điểm của họ về thể loại này lên chính người đang bị xét xử, từ đó dẫn tới nguy cơ trừng phạt một cá nhân vì sự biểu đạt nghệ thuật không liên quan đến tội danh đang được xem xét", bản kiến nghị nêu.
Rapper Killer Mike cũng bày tỏ những suy nghĩ tương tự trong bản kiến nghị. Những nhân vật quyền lực khác trong ngành giải trí như các rapper Young Thug và Fat Joe, giám đốc điều hành hãng thu âm Kevin Liles, diễn viên Anthony Anderson cũng tham gia đệ trình kiến nghị.
James Broadnax bị giam giữ 16 năm tại nhà tù Huntsville, Texas, chờ ngày thi hành án tử hình. Ảnh: Rollingstone
Trong khi đó, các công tố viên Texas bảo vệ cả việc truy tố Broadnax và việc sử dụng lời rap của anh ta làm bằng chứng, lập luận rằng lời rap cho bồi thẩm đoàn thấy "thái độ lạnh lùng, thản nhiên của bị cáo trước các vụ giết người và quy trình tư pháp".
"Bên công tố giữ lại lời rap được Broadnax viết trong tù khi chờ xét xử, để sử dụng trong giai đoạn tuyên án nhằm cho bồi thẩm đoàn thấy sự thiếu đồng cảm, thiếu ăn năn và thiếu trách nhiệm tột độ của Broadnax", công tố viên cho biết.
Từ lời rap đến án tử
Theo hồ sơ tòa án, khoảng 1h ngày 19/6/2008, thi thể của hai nhà sản xuất nhạc Stephen Swan, 26 tuổi và Matthew Butler, 28 tuổi, được người qua đường phát hiện bên ngoài phòng thu âm ở Garland, Texas.
Cuối ngày hôm đó, Broadnax và người anh em họ tên Demarius Cummings đã đến nhà một thành viên trong gia đình bằng xe của Swan. Broadnax trưng bằng lái xe của Swan và khoe khoang đã "chôm được món lớn". Sau khi hai anh em lái xe đi, một người bạn của gia đình đã báo cảnh sát khi xem bản tin về vụ giết người kép.
Cảnh sát chặn xe của Broadnax vào tối cùng ngày và bắt giữ anh ta. Broadnax thú nhận đã cùng Cummings lái xe đến Garland để tìm mục tiêu cướp, hai nạn nhân do một mình anh ta giết.
Trên phiên tòa xét xử, công tố viên chủ yếu dựa vào lời thú tội của Broadnax, nhưng giai đoạn tuyên án lại tập trung nhiều hơn vào lời rap mà Broadnax viết trong sổ tay. Lời bài hát, bao gồm câu "Tôi chôm được món lớn, nhưng tôi bị bắt vì bọn mách lẻo", cho thấy Broadnax là một kẻ nguy hiểm và có khả năng gây ra nhiều vụ bạo lực hơn nếu không bị xử tử, các công tố viên nói với bồi thẩm đoàn.
Bồi thẩm đoàn đã yêu cầu xem lời rap hai lần trong quá trình thảo luận về hình phạt dành cho Broadnax và đưa ra phán quyết trong cùng ngày. Họ tuyên án tử hình.
Trong khi đó, Cummings gần đây khai nhận chính mình mới là người nổ súng đêm đó. Cummings cho biết lý do duy nhất Broadnax thú nhận là vì anh ta không có tiền án tiền sự đáng kể, họ nghĩ rằng Broadnax sẽ được xử khoan hồng hơn. Cummings đang thụ án tù chung thân không được ân xá.
Tranh cãi trước ngày thi hành án
Trọng tâm trong các lập luận xin hoãn thi hành án của Broadnax xoay quanh những lời rap được dùng để chống lại anh ta trong giai đoạn tuyên án.
Các luật sư của Broadnax và những nghệ sĩ đã gửi kiến nghị lên Tòa án Tối cao lập luận rằng lời rap đó được bảo vệ bởi quyền tự do ngôn luận và không liên quan gì đến tội ác. Họ cho rằng cách chúng được trình bày trước một bồi thẩm đoàn gần như toàn người da trắng mang tính định kiến bất lợi, bởi nhạc rap "thường gợi lên những định kiến chủng tộc tiêu cực về đàn ông da màu trong nhận thức của bồi thẩm viên và thẩm phán".
Nhưng theo các công tố viên quận Dallas, lời rap trong sổ tay của Broadnax có liên quan và được chấp nhận làm bằng chứng, không chỉ để cho thấy mối liên hệ hoặc sự quan tâm của bị cáo với băng nhóm, mà còn cho thấy các chủ đề về sự vô pháp, bạo lực và ma túy - dù mang tính hư cấu hay không - luôn chiếm giữ thời gian và suy nghĩ của bị cáo.
Khu Walls trong nhà tù Huntsville, Texas, nơi tiến hành tiêm thuốc độc đối với các tử tù. Ảnh: Guardian
Các chuyên gia cho biết, nhạc rap đã được sử dụng để chống lại các bị cáo hình sự kể từ khi thể loại này trở nên phổ biến vào những năm 1980 và xu hướng đó ngày càng gia tăng trong những năm gần đây. Một số bang của Mỹ, gồm California, Maryland và Louisiana, đã thông qua các đạo luật nhằm hạn chế việc sử dụng lời rap làm chứng cứ.
Nhiều vụ xét xử gần đây có yếu tố lời rap được đưa vào hồ sơ. Năm 2025, rapper Tay-K bị kết án 80 năm tù vì tội giết người. Năm 2023, rapper Young Thug nhận tội với các cáo buộc vi phạm Đạo luật chống tội phạm có tổ chức RICO và phải ngồi tù 2 năm. Sắp tới, rapper Lil Durk bị xét xử về tội thuê giết người.
"Những vụ án gây chú ý này đã làm nổi bật nguy cơ lời rap bị sử dụng làm bằng chứng phạm tội hoặc để tăng nặng hình phạt cho bị cáo. Không có gì ngạc nhiên khi nguy cơ đó khiến các nghệ sĩ rap e ngại biểu đạt", rapper Travis Scott lập luận trong đơn kiến nghị gửi Tòa án Tối cao.
"Trí tưởng tượng của tôi không nên bị coi là cáo trạng buộc tội. Sự sáng tạo của tôi không nên bị xem là tội ác, tác phẩm nghệ thuật của tôi không nên bị dùng làm bằng chứng", giám đốc điều hành hãng thu âm Kevin Liles nói.
Trong khi đó, gia đình hai nạn nhân bày tỏ ủng hộ đối với việc hành quyết Broadnax. Họ gọi những lập luận gần đây của phía Broadnax là "sự xúc phạm và gây tổn thương".
Các luật sư bào chữa đã đưa ra nhiều phương án khác nhau để ngăn chặn việc thi hành án tử hình đối với Broadnax vào ngày 30/4. Họ có nhiều đơn kháng cáo đang chờ xử lý tại Tòa án Tối cao, Hội đồng Ân xá và Tạm tha bang Texas đang xem xét vụ việc, các luật sư của Broadnax cũng đang lên kế hoạch trình bày khiếu nại lên thống đốc.
Tuệ Anh (theo USA Today, Guardian)
