Sân bay quốc tế Bishoftu nằm cách thủ đô Addis Ababa khoảng 48 km về phía đông nam, được khởi công từ tháng 1/2026.
Thủ tướng Abiy Ahmed Ali đánh giá đây là "dự án hạ tầng hàng không lớn nhất trong lịch sử châu Phi".
Hiện hành khách di chuyển giữa các thành phố châu Phi vẫn thường phải quá cảnh ngoài lục địa, qua các trung tâm như London, Paris hay Dubai. Dự án sân bay mới được kỳ vọng giúp thay đổi thực trạng này.
Sân bay dự kiến đi vào hoạt động năm 2030 với hai đường băng, công suất ban đầu 60 triệu hành khách mỗi năm, có thể mở rộng lên 110 triệu hành khách vượt cả sân bay nhộn nhịp nhất thế giới là Hartsfield-Jackson Atlanta International Airport (Mỹ), nơi phục vụ 106 triệu lượt khách năm 2025.
Addis Ababa hiện là một trong những điểm trung chuyển lớn của châu Phi, song sân bay Bole đã gần chạm ngưỡng công suất và không thể mở rộng.
Sân bay Bishoftu được định hướng phục vụ hành khách nối chuyến, giúp Ethiopian Airlines tăng lợi thế trong cuộc đua kết nối mạng bay trong cùng châu lục - thị trường hàng không tăng trưởng nhanh hàng đầu thế giới. Công trình cũng dự kiến xử lý 3,73 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, hỗ trợ thương mại nội khối.
Trong ảnh là phối cảnh mặt trước lối vào của sân bay Bishoftu.
Dự án do Ethiopian Airlines - hãng hàng không lớn nhất châu Phi về quy mô đội bay, lượng khách và doanh thu dẫn dắt. Tổng giám đốc Mesfin Tasew cho biết hãng sẽ đóng góp 30% vốn chủ sở hữu cho dự án trị giá 12,5 tỷ USD. Phần vốn còn lại khoảng 8 tỷ USD vẫn đang được tìm kiếm, với các cuộc đàm phán có sự tham gia của Mỹ, Trung Quốc và gần đây là Italy.
Công ty Zaha Hadid Architects (ZHA) chịu trách nhiệm thiết kế nhà ga. Đơn vị này từng thực hiện các công trình nổi bật như sân bay Bắc Kinh với thiết kế sao biển hay sân bay Mumbai hình hoa sen.
Nhà ga tại Bishoftu được lấy cảm hứng từ thung lũng tách giãn lớn của Ethiopia, với trục chính chạy dọc và tỏa ra bốn nhánh, mỗi khu mang đặc trưng cảnh quan và văn hóa khác nhau của đất nước.
Theo giám đốc hàng không Cristiano Ceccato, thiết kế hướng đến việc mang lại "cảm nhận chân thực về Ethiopia" cho hành khách quá cảnh. Các không gian bán mở, sân trong tận dụng khí hậu ôn hòa của Bishoftu, tạo trải nghiệm gần gũi thiên nhiên, điều hiếm thấy ở các sân bay.
Một phòng chờ tại sân bay Bishoftu. Các thiết kế ưu tiên yếu tố bền vững, sử dụng vật liệu địa phương, năng lượng mặt trời đến hệ thống thu gom nước mưa phục vụ các vùng đất ngập nước.
Hiện dự án đang gây tranh cãi khi hơn 15.000 người được cho là phải di dời khỏi khu đất xây dựng.
Ethiopian Airlines cho biết đã dành 350 triệu USD để tái định cư, xây dựng 1.400 căn nhà cùng hạ tầng thiết yếu. Tuy nhiên, một số người dân phản ánh chưa nhận được bồi thường, trong khi chính quyền địa phương phủ nhận thông tin này.
Bishoftu là dự án lớn nhất trong làn sóng đầu tư sân bay tại châu Phi, cùng với các dự án tại Rwanda, Burkina Faso và kế hoạch nâng cấp ở Casablanca, Cairo, Nairobi.
Ethiopian Airlines đặt mục tiêu biến sân bay mới thành trung tâm trung chuyển của châu Phi, tương tự Dubai hay Doha ở Trung Đông, nhưng thừa nhận cần hợp tác với các hãng hàng không trong khu vực.
Các chuyên gia nhận định, dù dự án sân bay quy mô lớn có thể thúc đẩy vận tải và thương mại, bước tiến thực sự về kết nối hàng không của châu Phi còn phụ thuộc vào chính sách, tự do hóa thị thực và tăng trưởng nhu cầu bền vững.
Tuấn Anh (Theo CNN)
