"Những thách thức chúng ta đang đối mặt lớn đến mức không quốc gia nào có thể tự mình gánh vác. Những vấn đề toàn cầu đòi hỏi phải có sự hợp tác chặt chẽ hơn giữa Mỹ và các đối tác truyền thống", Vua Charles III của Anh phát biểu trước toàn thể Thượng viện và Hạ viện Mỹ tại tòa nhà quốc hội ở thủ đô Washington ngày 28/4.
Đây là lần đầu tiên một quân vương Anh phát biểu trước toàn thể quốc hội Mỹ trong 35 năm qua. Cố Nữ hoàng Elizabeth II cũng từng phát biểu trước lưỡng viện Mỹ vào năm 1991, sau chiến tranh vùng Vịnh.
Bài phát biểu lịch sử được Vua Charles thực hiện khi ông thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên tới Mỹ nhân dịp kỷ niệm quốc khánh lần thứ 250 của nước này.
Điện Buckingham trước đó cho biết bài phát biểu của Vua Charles sẽ không mang tính chính trị, song ông vẫn đề cập những lời chỉ trích của Tổng thống Donald Trump đối với NATO, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc Mỹ tiếp tục hỗ trợ Ukraine, cảnh báo về những nguy cơ của chủ nghĩa biệt lập, đồng thời kêu gọi bảo vệ thiên nhiên, vấn đề mà ông đặc biệt quan tâm.
"Dù có những khác biệt, tồn tại những bất đồng, chúng ta vẫn đoàn kết trong cam kết duy trì nền dân chủ, bảo vệ mọi người dân khỏi hiểm nguy, và tôn vinh lòng dũng cảm của những người hàng ngày mạo hiểm tính mạng để phụng sự đất nước", ông nói.
Vua Charles III phát biểu trước quốc hội Mỹ ngày 28/4, phía sau là Phó tổng thống Mỹ JD Vance (trái) và Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson. Ảnh: AFP
Vua Charles III nhắc lại các cuộc tấn công khủng bố ngày 11/9/2001, nói rằng "chúng ta đã cùng nhau đáp lại lời kêu gọi, như nhân dân hai nước đã làm trong hơn một thế kỷ qua, sát cánh bên nhau qua hai cuộc thế chiến, Chiến tranh Lạnh, cuộc chiến ở Afghanistan và những thời khắc định hình an ninh chung của chúng ta ngày nay".
"Chính ý chí kiên cường không lay chuyển đó cũng cần thiết cho việc bảo vệ Ukraine và người dân dũng cảm của họ", nguyên thủ Anh cho hay.
Dường như ám chỉ khẩu hiệu "Nước Mỹ trên hết" của Tổng thống Trump, Vua Charles kêu gọi Anh và Mỹ sẽ tiếp tục bảo vệ những giá trị chung cùng các đối tác ở châu Âu.
Ông tránh đề cập trực tiếp đến những bất đồng giữa Tổng thống Trump và Thủ tướng Anh Keir Starmer, khẳng định mối quan hệ giữa hai nước "được hình thành từ tranh chấp, nhưng không vì thế mà kém bền chặt".
Vua Charles nhấn mạnh các truyền thống dân chủ chung, gọi quốc hội Mỹ là "thành trì của nền dân chủ" và đề cao nền tảng pháp lý chung của hai quốc gia. Theo ông, hợp tác trong an ninh, công nghệ và thương mại vẫn là trụ cột của mối quan hệ đồng minh giữa hai nước.
Vua Charles lên án bạo lực chính trị khi phát biểu trước quốc hội Mỹ. Video: AFP
CNN nhận định Vua Charles đã lựa chọn từ ngữ rất kỹ lưỡng trong bài phát biểu, nhưng vẫn truyền tải thông điệp một cách thẳng thắn. Ông không trách móc hay chỉ trích chính quyền Trump, nhưng ngầm bày tỏ sự không hài lòng về hướng đi chính trị hiện tại của nước Mỹ.
"Lời nói của nước Mỹ luôn có trọng lượng và ý nghĩa, như từ khi giành độc lập. Nhưng hành động của quốc gia vĩ đại này còn quan trọng hơn thế nữa", Vua Anh nói.
Ông đã làm dịu không khí bằng cách thể hiện sự tôn trọng sâu sắc đối với nước chủ nhà, khi dẫn lời Tổng thống Trump rằng "mối quan hệ thân thiết" giữa Mỹ và Anh là "vô giá và vĩnh cửu". Bài phát biểu của ông cũng bao gồm rất nhiều lời ca ngợi thành tựu lịch sử của nước Mỹ.
Trước đó, khi tiếp đón Vua Charles và Hoàng hậu Camilla tại Nhà Trắng, ông Trump ca ngợi Anh là đồng minh thân cận nhất của Mỹ. Phát biểu sau lễ đón long trọng tại Bãi cỏ phía Nam Nhà Trắng với 21 loạt đại bác chào mừng, ông Trump thể hiện giọng điệu ấm áp hơn đáng kể so với những chỉ trích gần đây nhằm vào Thủ tướng Starmer.
Tổng thống Mỹ Donald Trump, Đệ nhất phu nhân Melania, Vua Charles III và Hoàng hậu Camilla trong lễ đón tại Nhà Trắng ngày 28/4. Ảnh: AFP
"Trong suốt các thế kỷ kể từ khi giành độc lập, nước Mỹ không có người bạn nào thân thiết hơn người Anh", ông Trump nói, đồng thời ca ngợi "mối quan hệ đặc biệt" và sự hợp tác quân sự giữa hai nước.
An ninh được siết chặt trong suốt chuyến thăm của Vua Anh, sau vụ nổ súng tại sự kiện truyền thông ở thủ đô Washington cuối tuần qua.
"Chúng ta gặp nhau trong bối cảnh vừa xảy ra một sự việc cách không xa tòa nhà vĩ đại này, nhằm gây tổn hại đến giới lãnh đạo của quốc gia các bạn, gieo rắc nỗi sợ hãi cũng như sự bất hòa trên diện rộng. Tôi xin khẳng định với quyết tâm không gì lay chuyển, rằng những hành vi bạo lực như vậy sẽ không bao giờ thành công", Vua Charles cho hay.
Huyền Lê (Theo AFP, CNN, Straits Times)
