Nhưng trên thực tế, không có chuyện hôm nay khỏe mạnh, ngày mai tự nhiên đột quỵ. Tất cả đều là kết quả của một quá trình tổn thương mạch máu âm thầm, kéo dài mà chúng ta không nhận ra hoặc không kiểm soát tốt.
ThS.BS Trần Ngọc Thanh trao đổi với phóng viên (Ảnh: Hoàng Lê).
Theo bác sĩ Thanh, mạch máu là “gốc rễ” của hầu hết các bệnh lý nguy hiểm hiện nay. Khi hệ thống mạch máu bị tổn thương, các cơ quan quan trọng như não, tim, mắt, thận sẽ lần lượt chịu ảnh hưởng.
Chuyên gia phân tích, trong máu của chúng ta, ngoài những thành phần cần thiết thì đường, mỡ, cholesterol, các chất gây viêm… lại xuất hiện ngày càng nhiều. Những yếu tố này giống như “rác thải” bám dần vào thành mạch, khiến mạch máu bị xơ cứng, hẹp lại hoặc dễ vỡ.
“Khi mạch máu não bị tắc hoặc vỡ, chúng ta gọi là đột quỵ. Khi mạch vành tim bị tắc, đó là nhồi máu cơ tim. Khi mạch máu mắt tổn thương, có thể dẫn đến mù lòa. Còn ở thận, lâu dài sẽ gây suy thận mạn. Tất cả đều xuất phát từ nguyên nhân mạch máu bị hư hại”, bác sĩ Thanh nói.
Một vấn đề đáng lo ngại hiện nay là việc các yếu tố nguy cơ xuất hiện ngày càng phổ biến trong cộng đồng, đặc biệt là ở người trẻ.
Nguyên nhân đến từ lối sống hiện đại, bao gồm việc ăn uống thực phẩm nhiều đường, nhiều chất béo, đồ chế biến sẵn; căng thẳng, áp lực công việc, học tập; ít vận động (ngồi nhiều, ít hoạt động thể lực…).
“Hiện vào quán cà phê, để người dân dùng một món hoàn toàn không đường là rất khó.
Chỉ cần ba yếu tố ăn uống xấu - stress nhiều - ít vận động, mạch máu sẽ xuống cấp rất nhanh. Ngoài ra, các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc yếu tố di truyền cũng góp phần làm tăng tốc độ tổn thương mạch máu”, bác sĩ Thanh dẫn chứng.
Bệnh nhân điều trị tim mạch tại TPHCM (Ảnh: Hoàng Lê).
Một số thiết bị có thể giúp đo nhịp tim, theo dõi huyết áp, phát hiện rối loạn nhịp tim như rung nhĩ, thậm chí cảnh báo sớm và gửi thông tin cho bác sĩ hoặc người thân.
Tuy nhiên, các công nghệ này chỉ mang tính hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn vai trò của nhân viên y tế. Những cảnh báo từ thiết bị cũng cần được kiểm chứng và đánh giá lại thông qua thăm khám y tế. Việc quá phụ thuộc vào công nghệ mà bỏ qua khám định kỳ có thể dẫn đến những rủi ro đáng tiếc.
Bác sĩ Thanh kết luận, chìa khóa để phòng ngừa đột quỵ và các bệnh tim mạch nằm ở 3 chữ “mạch máu khỏe”. Để làm được điều này, người dân cần kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, mỡ máu; duy trì chế độ ăn lành mạnh; tăng cường vận động thể chất và giảm căng thẳng.
