Những loại củ quả quen thuộc chứa hợp chất quý
Một nghiên cứu mới từ châu Âu cho thấy phytoene, hợp chất dồi dào trong cà chua, cà rốt và một số rau củ quen thuộc, có thể giúp kéo dài tuổi thọ, chống stress oxy hóa và giảm tác động liên quan bệnh Alzheimer.
Trong nhiều căn bếp Việt, cà chua là nguyên liệu quen thuộc đến mức ít ai nghĩ loại quả này lại đang được các nhà khoa học đặc biệt chú ý.
Canh cà chua rất quen thuộc với người Việt (Ảnh: Getty).
Theo thông tin được SciTech Daily đăng tải, nhóm nhà khoa học từ Đại học Seville của Tây Ban Nha và Đại học Kent của Anh đã xác định phytoene là một hợp chất cho thấy nhiều triển vọng trong việc kéo dài tuổi thọ và chống lại các tác động liên quan bệnh Alzheimer.
Phytoene thuộc nhóm carotenoid, tức các sắc tố hữu cơ có nhiều trong rau củ quả. Khác với một số carotenoid tạo nên màu đỏ, cam hoặc vàng rõ rệt, phytoene là hợp chất không màu.
Nó hiện diện khá dồi dào trong nhiều thực phẩm quen thuộc, đặc biệt là cà chua. Ngoài ra, chất này còn có trong cà rốt, các loại quả có múi như cam, chanh, bưởi, cũng như ớt đỏ, mơ, đào và một số loại tảo.
Tác dụng bất ngờ lên tuổi thọ
Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học đã thử nghiệm phytoene ở cả dạng tinh khiết lẫn chiết xuất từ vi tảo. Mô hình được sử dụng là loài giun nhỏ Caenorhabditis elegans, sinh vật thường được dùng trong nhiều nghiên cứu về lão hóa vì có vòng đời ngắn và cấu trúc sinh học phù hợp để theo dõi các biến đổi liên quan tuổi tác.
Kết quả cho thấy khi được bổ sung phytoene, tuổi thọ của loài giun này tăng từ 10% đến 18,6%.
Không chỉ vậy, hợp chất này còn giúp giảm từ 30% đến 40% tác động có hại của amyloid beta 42, loại protein liên quan đến sự hình thành các mảng bám trong não, vốn là một trong những dấu ấn nổi bật của bệnh Alzheimer.
Đây là phát hiện đáng chú ý bởi Alzheimer hiện vẫn là một trong những bệnh thoái hóa thần kinh phổ biến và khó kiểm soát nhất.
Các nghiên cứu trong nhiều năm qua cho thấy sự tích tụ bất thường của amyloid beta trong não có liên quan chặt chẽ đến suy giảm trí nhớ, rối loạn nhận thức và mất dần khả năng tự chăm sóc ở người bệnh.
Không dừng lại ở việc ghi nhận hiệu quả ban đầu, nhóm nghiên cứu còn tiếp tục tìm hiểu cơ chế hoạt động của phytoene.
Ở một số liều lượng nhất định, khả năng sống sót của tế bào dưới tác động của stress oxy hóa tăng tới 53%. Con số này cho thấy phytoene có thể đóng vai trò như một chất chống oxy hóa tiềm năng.
Điều đó cũng phù hợp với hiểu biết lâu nay của giới khoa học về carotenoid, nhóm hợp chất được biết đến với khả năng trung hòa các gốc tự do hoặc kích hoạt cơ chế tự bảo vệ của cơ thể.
Một điểm đáng chú ý khác là phytoene còn cho thấy khả năng chống lại sự kết tụ của amyloid beta 42. Với các bệnh lý thần kinh như Alzheimer, sự kết tụ bất thường của các protein này chính là một trong những mắt xích quan trọng dẫn tới tổn thương tế bào não.
Vì vậy, bất kỳ hợp chất nào có thể can thiệp vào quá trình đó đều mở ra thêm hy vọng cho việc phòng ngừa hoặc hỗ trợ điều trị trong tương lai.
Dù vậy, các nhà khoa học cũng nhấn mạnh rằng kết quả hiện mới dừng ở giai đoạn nghiên cứu tiền lâm sàng. Nói cách khác, vẫn cần thêm các thử nghiệm trên người để xác định chính xác hiệu quả của phytoene, liều lượng phù hợp và mức độ an toàn nếu hợp chất này được phát triển thành một biện pháp điều trị cụ thể.
