Eo biển Hormuz (Ảnh: Journal).
Ngành công nghiệp năng lượng toàn cầu đang lên kế hoạch cho một tương lai mà tại đó "điểm nghẽn" ở bờ biển phía nam Iran sẽ không còn giữ vai trò quá quan trọng.
Ngay cả khi eo biển Hormuz được khai thông trở lại, các giám đốc điều hành và giới phân tích năng lượng cho rằng ngành này sẽ không còn có thể dựa dẫm vào tuyến đường này như trước đây. Đối với eo biển Hormuz, sẽ không có khái niệm "trở lại bình thường".
Các quốc gia trong khu vực đang ráo riết tìm cách xây dựng, mở rộng hoặc khôi phục các cơ sở hạ tầng có thể bỏ qua eo biển này. Trong khi đó, những quốc gia nhập khẩu nhiên liệu từ khu vực cũng đang chạy đua để đảm bảo nguồn dầu khí từ nơi khác, áp dụng các biện pháp tiết kiệm và chuyển sang các lựa chọn thay thế như than đá.
Những chiến lược này có khả năng sẽ thay đổi theo thời gian, chẳng hạn, việc sử dụng than đá hiện nay có thể nhường chỗ cho các khoản đầu tư lớn hơn vào năng lượng mặt trời và năng lượng hạt nhân.
Điều đó đồng nghĩa với việc các công ty năng lượng và người tiêu dùng phải chuẩn bị cho một tương lai rất khác.
"Từ khoảnh khắc tên lửa bắt đầu rơi và máy bay không người lái bắt đầu tấn công, rõ ràng là chúng ta không thể quay đầu lại được nữa", Badr Jafar, một doanh nhân và là đặc phái viên về kinh doanh của Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE), nhận định.
Để ngăn chặn cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay, Ả rập Xê út và UAE đã chuyển hướng phần lớn lượng dầu sản xuất tới các cảng nằm xa eo biển Hormuz thông qua các đường ống được xây dựng từ nhiều năm trước để dự phòng khủng hoảng. Iraq gần đây cũng bắt đầu gửi một lượng nhỏ dầu tới Thổ Nhĩ Kỳ qua một đường ống vốn đã nhiều lần bị đình trệ do các xung đột chính trị và vũ trang.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), hiện có hơn 7 triệu thùng dầu đang được vận chuyển ra khỏi Vịnh Ba Tư mỗi ngày thông qua các tuyến đường thay thế này, tăng từ mức chưa đầy 4 triệu thùng trước xung đột. Tuy nhiên, con số trên chỉ là một phần nhỏ so với 20 triệu thùng dầu đi qua eo biển mỗi ngày thời kỳ tiền chiến.
Ngoài ra, các đường ống không giúp gì được cho các quốc gia bị cô lập về địa lý như Kuwait và Qatar, cũng như ít có tác dụng trong việc vận chuyển nhôm, phân bón và các hàng hóa khác.
Chính vì những lý do đó, cùng với các mục tiêu địa chính trị, việc mở lại eo biển vẫn cực kỳ quan trọng.
"Nhưng eo biển Hormuz sẽ kém quan trọng hơn vào năm 2030 hoặc 2035 so với thời điểm tháng 1 vừa qua. Mọi người sẽ tìm thấy những giải pháp thay thế.", Elliott Abrams, người từng là đặc phái viên về Iran trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, nhận định.
Vị trí eo biển Hormuz (Ảnh: BBC).
Một số lựa chọn đơn giản bao gồm mở rộng các đường ống hiện có, tăng công suất lưu trữ và các cảng tại Ả rập Xê út và UAE. Tuy nhiên, đó chỉ là một phần của vấn đề. Hầu hết các quốc gia Vùng Vịnh không có lợi thế tiếp cận với một bờ biển khác nằm ngoài eo biển. Iraq, một quốc gia không có bờ biển thứ hai, đã đề xuất xây dựng một đường ống mới tới Địa Trung Hải thông qua Syria.
Hiện nay, do thiếu các lựa chọn thay thế khả thi, Iraq đã buộc phải cắt giảm sản lượng khoảng 3 triệu thùng dầu mỗi ngày trong tháng trước.
Việc tái thiết lập các tuyến đường thương mại năng lượng theo hướng ưu tiên tính kiên cường thay vì hiệu quả sẽ rất tốn kém.
Spencer Dale, cựu chuyên gia kinh tế trưởng của tập đoàn dầu khí BP, cho biết các khoản đầu tư này sẽ mất thời gian và có khả năng làm tăng giá năng lượng cho người tiêu dùng.
