Ở tuổi 14, Warren Buffett đã tự điền tờ khai thuế đầu tiên trong đời, thậm chí còn khấu trừ chi phí cho xe đạp và đồng hồ. Nguồn thu đến từ công việc giao The Washington Post mỗi sáng sớm.
Câu chuyện này không phải ngoại lệ. Theo Fortune và nhiều nghiên cứu tài chính, phần lớn tỷ phú và CEO hàng đầu đều bắt đầu từ những công việc rất “đời thường”: bán kẹo, giao báo, làm phục vụ hay trực lễ tân.
Trước khi có văn phòng góc, IPO hay khối tài sản tỷ USD, nhiều lãnh đạo nổi tiếng nước Mỹ từng bắt đầu với cùng một công việc giản dị (Ảnh: Money.com).
Dòng tiền, nợ xấu và bài học từ công việc nhỏ
Warren Buffett từng chia sẻ, công việc đầu tiên này dạy ông bài học vỡ lòng về "nợ xấu" và quản lý dòng tiền. Khi đi thu tiền cước, dù khách hàng có viện cớ khất nợ hay "bùng" tiền, người giao báo vẫn phải bỏ tiền túi ra trả cho nhà phát hành.
Nhờ bài học xương máu đó, cậu bé Buffett học được cách quản lý rủi ro thu chi. Bằng việc tối ưu hóa các tuyến đường, ông kiếm được 175 USD/tháng - mức thu nhập cao hơn cả một số giáo viên thời bấy giờ.
Với Tim Cook, CEO sắp mãn nhiệm của Apple, việc thức dậy từ 3 giờ sáng đi phát báo tại Alabama là cách để ông tự trang trải học phí. Kỷ luật thép và thói quen tiết kiệm từ công việc này đã giúp ông trở thành người đầu tiên trong gia đình bước chân vào đại học.
Tương tự, nhà sáng lập Walt Disney cũng bắt đầu ngày mới từ 3h30 sáng để đi giao báo cùng anh trai, làm việc bất chấp thời tiết mưa tuyết hay nắng gắt.
Trong khi đó, tỷ phú Ross Perot lại rèn luyện kỹ năng thương lượng. Thay vì chấp nhận mức hoa hồng 30% như mọi người, ông tự đi khai phá các tuyến đường mới tại Texas. Sau đó, ông đàm phán thành công để giữ lại 70% giá trị gói thuê bao.
Bài học tài chính ở đây rất rõ ràng: Hãy biết rõ giá trị sức lao động của mình và đừng ngại mở lời đàm phán để gia tăng thu nhập.
Tư duy làm chủ ngay từ công việc thấp nhất
Không chỉ dừng lại ở sự cần mẫn, nhiều tỷ phú đã bộc lộ tư duy làm việc thông minh ngay từ khi đảm nhận những vị trí thấp nhất. Họ không coi mình là người làm thuê cặm cụi, mà luôn tìm cách tối ưu hóa công việc.
Theo Thrive Global, khi còn là thiếu niên, Michael Dell đi bán gói đăng ký báo Houston Post. Thay vì đi gõ cửa từng nhà một cách hú họa và tốn sức, ông thu thập thông tin và chỉ nhắm vào 2 nhóm khách hàng có nhu cầu cao nhất là những người mới chuyển nhà và các cặp đôi mới cưới.
Tư duy nhắm đúng khách hàng mục tiêu này giúp cậu học sinh trung học kiếm được tới 18.000 USD chỉ trong một năm.
Jeff Bezos cũng có một trải nghiệm tương tự khi làm nhân viên bếp ca sáng tại McDonald's năm 16 tuổi. Thay vì chán nản với việc lật bánh burger lặp đi lặp lại, ông quan sát cách một cửa hàng vận hành. Bezos học được cách tối ưu hóa quy trình, làm sao để giao đồ ăn cực nhanh mà không bị nhầm lẫn.
Quan trọng hơn, ông hiểu rằng phục vụ khách hàng là việc rất khó nhưng mang tính sống còn. Triết lý "ám ảnh vì khách hàng" làm nên thành công của Amazon sau này bắt nguồn chính từ những ngày tháng đứng bếp tại McDonald's. Đừng bao giờ xem nhẹ những công việc nhỏ, vì đó là nơi rèn luyện tư duy hệ thống tốt nhất.
Hay như Sara Blakely, nữ CEO của thương hiệu tỷ đô Spanx, từng bị từ chối liên tục khi bán hàng dạo, nhưng chính trải nghiệm đó giúp bà xây dựng bản lĩnh gọi vốn và bán sản phẩm sau này.
Chấp nhận lương thấp để đổi lấy tăng trưởng
Hành trình của những người thành công còn cho thấy một nguyên tắc cốt lõi trong quản lý tài chính và sự nghiệp: Đôi khi, bạn phải chấp nhận lùi một bước về thu nhập hiện tại để tiến mười bước trong tương lai.
Theo Investopedia, tỷ phú Michael Bloomberg từng làm đủ mọi việc vặt từ xúc tuyết, cắt cỏ đến trông bãi xe để có tiền đi học. Nhưng khi bắt đầu sự nghiệp chính thức, ông lại đưa ra một quyết định đi ngược số đông.
Bloomberg chấp nhận một công việc có mức lương thấp hơn tới 40% so với các lời mời khác, chỉ vì ông tin môi trường đó giúp mình học hỏi và phát triển tốt hơn. "Đó là một trong những quyết định đúng đắn nhất đời tôi," ông chia sẻ.
Bill Gates cũng học được cách hạ cái tôi xuống để đón nhận góp ý trong công việc đầu tiên. Trước khi lập ra Microsoft, ông làm việc tại một đơn vị vận hành lưới điện. Khi các lập trình viên giỏi nhìn vào code của Gates và chê "chưa đủ tốt", ông không tự ái. Ông lắng nghe, sửa đổi và nâng kỹ năng của mình lên một tầm cao mới.
Đôi khi, công việc đầu đời còn là phép thử để bạn nhận ra mình thực sự giỏi điều gì.
Không ai trở thành tỷ phú chỉ nhờ một ý tưởng “trên trời rơi xuống”. Họ bắt đầu rất giống nhau, làm những việc nhỏ với mức lương thấp, nhưng sớm hiểu cách tiền vận hành.
Thứ tạo ra khác biệt không phải điểm xuất phát, mà là cách bạn kiếm đồng tiền đầu tiên, giữ nó và rút ra bài học từ đó.
Cuối cùng, công việc chỉ là bước đệm còn bạn có biến nó thành bệ phóng tài chính hay không mới là điều quyết định.
