'Treo' 8 năm, ngân hàng đất 26,6 tỉ ở Cà Mau vẫn chỉ là đầm nước

Ngân hàng đất mắc kẹt trong khoảng trống chính sách

ẢNH: G.B

Trong văn bản của Sở Nông nghiệp - Môi trường Cà Mau trả lời PV Thanh Niên, điểm nghẽn lớn nhất không nằm ở hạ tầng hay nhu cầu sử dụng, mà ở việc mô hình ngân hàng đất chưa có quy định cụ thể trong hệ thống pháp luật hiện hành. Đây là mô hình mới, mang tính thí điểm, chưa từng có tiền lệ trên cả nước, khiến quá trình xây dựng đề án rơi vào tình trạng vừa làm vừa dò đường nên ngân hàng đất chưa thể vận hành.

Từ khi được bàn giao năm 2018, đơn vị quản lý đã nhiều lần xây dựng đề án để đưa ngân hàng đất vào khai thác. Tuy nhiên, mỗi lần trình đều gặp vướng mắc về cơ chế, phải điều chỉnh, bổ sung và làm lại từ đầu. Có thời điểm, phương án vận hành theo hình thức đối tác công - tư được đề xuất, nhưng không thể triển khai do không đáp ứng điều kiện tổng mức đầu tư tối thiểu theo quy định.

Không dừng lại ở đó, phương án đấu thầu lựa chọn đơn vị khai thác cũng rơi vào tình trạng "bế tắc" khi các bộ, ngành Trung ương chưa có hướng dẫn cụ thể. Dù tỉnh đã chủ động xin ý kiến nhiều bộ liên quan, nhưng các phản hồi vẫn mang tính chung chung, chưa đủ cơ sở để triển khai thực tế.

Để "mở đường" pháp lý, ngân hàng đất đã phải đổi tên thành "bãi vật tư" từ cuối năm 2023. Tuy nhiên, việc đổi tên không giải quyết được cốt lõi khi đề án vẫn phải chỉnh sửa nhiều lần do thiếu cơ sở định giá và chưa có chứng thư giá cho thuê.

Ngân hàng đất thiếu cả đầu vào nên chưa thể vận hành

Không chỉ vướng cơ chế, ngân hàng đất còn thiếu nguồn đất. Nguồn phù sa từ thượng nguồn hạn chế, trong khi địa phương ưu tiên đất cho xây dựng nông thôn mới, khiến ngân hàng đất không tiếp nhận được bất kỳ khối lượng đất nào.

ẢNH: G.B

Phía cơ quan quản lý cho rằng, ngân hàng đất là dự án thí điểm nên chậm do yếu tố khách quan. Khi hành lang pháp lý chưa rõ, ngân hàng đất vẫn chưa thể "về đích".

Trước đó, xuất phát từ nhu cầu tìm nguồn vật liệu san lấp thay thế cát ngày càng khan hiếm và đắt đỏ, tỉnh Cà Mau đã học tập mô hình ngân hàng đất từ Hà Lan. Ngân hàng đất được định hướng là nơi tiếp nhận, lưu trữ đất bùn nạo vét từ hệ thống kênh cấp 1, cấp 2 thuộc tiểu vùng 10 - nam Cà Mau, sau đó xử lý để phục vụ xây dựng và san lấp.