Vì sao cước tàu biển sang Mỹ tăng cao đột ngột?

Cước phí tàu biển sẽ tăng đến đâu?

Từ cuối tháng 4 đến nay, nhiều hãng tàu biển bất ngờ thông báo áp dụng phụ phí mùa cao điểm. Trong đó, hãng tàu MSC đã nâng phụ phí nhiên liệu khẩn cấp trên tuyến châu Á - bờ Đông Mỹ lên 644 USD/container 40 feet và tuyến châu Á - bờ Tây Mỹ lên 467 USD. Hãng tàu CMA CGM áp dụng phụ phí mùa cao điểm ở mức 2.000 USD/container kể từ ngày 1.5.

ẢNH: Q.T

Đáng chú ý, diễn biến tăng giá cước xảy ra trong bối cảnh lượng hàng nhập khẩu container vào Mỹ có dấu hiệu chững lại, trong tháng 4 đạt khoảng 2,28 triệu TEU (container loại 20 feet), giảm 3,2% so với tháng trước và giảm 5,5% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế từ đầu năm đến nay, tổng lượng nhập khẩu giảm khoảng 5% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó hàng hóa có xuất xứ từ Trung Quốc đạt 680.778 TEU trong tháng 4, giảm 4,3% so với tháng trước và thấp hơn khoảng 33% so với mức đỉnh ghi nhận vào tháng 7.2024. Tính chung tổng nhập khẩu từ 10 nước cung ứng lớn nhất vào Mỹ giảm 3,1%.

Theo các đơn vị nghiên cứu hoạt động tàu biển, nguyên nhân cước phí tăng gần đây do các hãng tàu bắt đầu cộng thêm phụ phí nhiên liệu khẩn cấp và phụ phí mùa cao điểm. Hãng Drewry dự báo giá cước trên tuyến này có thể tiếp tục tăng trong tuần kế tiếp trong khi nhiều dự báo khác cho rằng từ tháng 7 - 9 nhiều khả năng thị trường vận chuyển tàu biển tiếp tục biến động mạnh, dù khó có thể lặp lại giai đoạn "siêu tăng giá" như năm 2021-2022 nhưng cước phí sẽ tăng cao hơn khi xuất khẩu sang Mỹ. Riêng tuyến vận tải VN sang Mỹ, hãng Drewry dự đoán cước phí có thể tăng đến 6.000 USD/container (40 feet) so với mức 4.500 USD hiện nay.

Doanh nghiệp Việt gặp khó

VN là nước có hoạt động xuất nhập khẩu lớn, do vậy hầu hết các doanh nghiệp (DN) VN đều đang nhức đầu khi chi phí vận chuyển tăng lên. Chia sẻ với PV Thanh Niên, ông Nguyễn Ngọc Luận, Tổng giám đốc Công ty Liên kết thương mại toàn cầu (thương hiệu cà phê Meet More), cho hay: hiện nay do tình hình kinh tế khó khăn nên nhiều sản phẩm nông sản xuất khẩu của Meet More tiêu thụ chậm hơn trước. Trong khi đó, chi phí vận chuyển tăng, nguyên liệu bao bì in ấn cũng tăng theo khiến DN gồng mình chịu lỗ. "Đặc biệt cước tàu biển gần đây lại tăng thêm, tính từ đầu năm thì cước vận chuyển đã tăng 20%. Mấy tháng nay chúng tôi đang lỗ chi phí vì lợi nhuận bán hàng không đủ bù vào giá thành và cước phí tăng nhanh", ông Luận than thở.

Đối với ngành sản xuất hạt điều, ông Bạch Khánh Nhựt, Phó chủ tịch Hiệp hội Điều VN (Vinacas), thông tin sau khi thị trường tiêu thụ có sự đổi ngôi vào năm trước, năm nay Mỹ quay trở lại là thị trường tiêu thụ hạt điều lớn nhất của VN. Mặc dù vậy, cước phí tàu biển sang Mỹ hiện nay ở mức cao và tiềm ẩn rủi ro tăng thêm, ảnh hưởng đến hiệu quả xuất khẩu. "Giá xuất khẩu nhân điều và giá nhập khẩu điều thô cùng giảm nhưng giá điều thô vẫn cao hơn, do đó chi phí nguyên liệu trong giá thành lớn. Ngoài ra cước tàu biển và chi phí logistics tăng cao có thể bào mòn lợi nhuận của DN ngành điều", ông Nhựt nói.

Một số DN xuất khẩu đồ gỗ cho biết không chỉ cước phí tăng cao, việc tìm kiếm tàu chở hàng hiện nay rất khó khăn. "Các hãng tàu không phải thiếu tàu, mà họ giảm tần suất, ưu tiên cho những hàng gọn nhẹ giá trị cao như hàng điện tử, linh kiện phụ tùng máy móc, còn mặt hàng đồ gỗ nội thất như chúng tôi thì họ tìm lý do từ chối vì có trọng lượng và kích thước lớn", đại diện Công ty nội thất M.T (TP.HCM) than thở.

Tại hội nghị thúc đẩy xuất khẩu do Bộ NN-MT tổ chức mới đây tại TP.HCM, ông Nguyễn Đình Tùng, Phó chủ tịch Hiệp hội Rau quả VN, Tổng giám đốc Công ty Vina T&T, cũng thừa nhận khó khăn lớn nhất hiện nay của ngành xuất khẩu rau quả là áp lực về logistics và chi phí. "Giá cước vận tải đang biến động rất bất lợi, tăng gấp 2 đến 3 lần so với giai đoạn 2024-2025 do tác động từ các bất ổn địa chính trị trên thế giới đã khiến các DN xuất khẩu gặp khó khăn. Ngoài ra nhiều hãng tàu ưu tiên cho DN lâu năm hoặc có sự gắn kết đặc biệt, trong khi mặt hàng rau quả được cho là cồng kềnh, trọng lượng lớn và giá trị thấp hơn nên thường không được ưu tiên nhận hàng", ông Tùng cho biết.

Không chỉ ảnh hưởng đến hàng hóa xuất khẩu, nhiều mặt hàng nguyên liệu nhập khẩu khác cũng sẽ tăng giá thêm khi giá cước tàu biển tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất và giá thành nhiều mặt hàng tiêu thụ trong nước. Đơn cử như nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi, Bộ NN-MT cho biết khối lượng nhập khẩu bắp trong 4 tháng đầu năm 2026 đạt 4,1 triệu tấn, tăng 37,8% về khối lượng và tăng 32,8% về giá trị kim ngạch nhập khẩu so với cùng kỳ năm 2025. Hay như đậu tương nhập khẩu 4 tháng qua cũng tăng 58,1% về khối lượng và tăng 66,4% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Giá đậu tương nhập khẩu bình quân 4 tháng đầu năm ước đạt 475,9 USD/tấn, tăng 5,2% so với cùng kỳ năm 2025. Thị trường Mỹ cung cấp đến 59% các loại nguyên liệu này và yếu tố tăng giá cước vận chuyển đã góp phần đẩy giá nhập khẩu tăng lên, kéo theo giá thức ăn chăn nuôi và giá thịt heo duy trì ở mức khá cao trong thời gian qua.

Trước tình hình này, các hiệp hội ngành hàng đã khuyến cáo DN xuất khẩu, đặc biệt là các ngành hàng phụ thuộc nhiều vào tuyến đi Mỹ, cần theo dõi sát về đợt tăng giá cước vì không chỉ đến từ vấn đề cung - cầu vận tải mà còn từ phụ phí do hãng tàu áp dụng. "DN nên rà soát lịch giao hàng, các điều khoản về cước và phụ phí trong hợp đồng vận tải, đồng thời chủ động làm việc sớm với đối tác giao nhận để hạn chế rủi ro phát sinh chi phí trong mùa cao điểm", Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản VN lưu ý.