Đáng chú ý, Dự thảo nêu rõ: Giá bán lẻ điện sẽ được điều chỉnh kịp thời theo biến động của các yếu tố đầu vào, bảo đảm bù đắp chi phí hợp lý, hợp lệ cùng mức lợi nhuận phù hợp nhằm bảo toàn và phát triển vốn kinh doanh của doanh nghiệp, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của từng thời kỳ và cấp độ thị trường điện cạnh tranh.
Trường hợp chi phí hợp lý, hợp lệ phục vụ cho việc sản xuất, cung ứng điện của đơn vị bán lẻ điện chưa được bù đắp đầy đủ trong các lần tính toán, điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân thì được phân bổ vào các lần điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân tiếp theo.
Đơn vị bán lẻ có trách nhiệm công khai, minh bạch các cấu phần hình thành giá bán lẻ điện bình quân, trong đó bao gồm chi phí từ các khâu (phát điện, truyền tải điện, phân phối - bán lẻ điện, điều độ vận hành hệ thống điện và điều hành giao dịch thị trường điện lực, dịch vụ phụ trợ hệ thống điện và điều hành - quản lý ngành) và các yếu tố đầu vào có tác động lớn đến giá điện.
Liên quan đến vấn đề trên, trong dự thảo tờ trình, Bộ Công Thương cho biết thời gian qua vẫn còn một số khoản chi phí phục vụ trực tiếp cho việc sản xuất, cung ứng điện chưa được tính toán, bù đắp đầy đủ trong giá bán lẻ điện bình quân, dẫn đến hoạt động kinh doanh của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) bị lỗ trong giai đoạn 2022-2023.
Cụ thể, để giảm thiểu ảnh hưởng của dịch Covid-19 đến an sinh xã hội và phát triển kinh tế đất nước, giá điện năm 2022 được giữ nguyên không điều chỉnh tăng khi thông số đầu vào như giá nhiên liệu (giá than nhập khẩu, giá khí) tăng cao do xung đột Nga - Ukraine.
Giá điện năm 2023 mặc dù được điều chỉnh nhưng ở mức khá thận trọng do có xem xét đến tình hình kinh tế vĩ mô và bảo đảm an sinh xã hội. Vì vậy, mức điều chỉnh thực tế năm 2023 vẫn thấp hơn nhiều so với tính toán, dẫn đến chưa thu hồi đầy đủ chi phí phát sinh.
Theo báo cáo của EVN, số lỗ lũy kế trong năm 2022 và 2023 khoảng 50.029 tỷ đồng. Đến hết năm 2024, do hoạt động kinh doanh của EVN có lãi nên số lỗ lũy kế của Công ty mẹ - EVN còn khoảng 44.792 tỷ đồng.
Do đó, dự thảo Luật đã bổ sung trường hợp chi phí hợp lý, hợp lệ phục vụ cho việc sản xuất, cung ứng điện của đơn vị bán lẻ điện chưa được bù đắp đầy đủ trong các lần tính toán, điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân thì được phân bổ vào các lần điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân tiếp theo - cơ quan soạn thảo cho hay.
Theo bộ này, việc bổ sung các nội dung về tính toán chi phí phục vụ trực tiếp cho sản xuất, cung ứng điện nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp thu hồi đủ chi phí hợp lý, hợp lệ trong quá trình sản xuất kinh doanh điện cũng như bảo đảm minh bạch, khả thi và đầy đủ cơ sở pháp lý cho các chi phí tính toán trong giá bán lẻ điện - trong đó có những chi phí phát sinh do nguyên nhân khách quan mà đơn vị điện lực không có khả năng kiểm soát nhưng chưa được tính toán đầy đủ trong giá điện.
Do đó, việc đưa khoản chi phí này vào phương án giá bán lẻ điện trong thời gian tới sẽ được cơ quan quản lý cân nhắc theo hướng phân bổ toàn bộ hoặc từng phần, tùy thuộc vào điều kiện thực tế. Phương án điều chỉnh giá bán lẻ điện sẽ được xem xét trên cơ sở phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội tại từng thời điểm, đồng thời bảo đảm mức điều chỉnh hợp lý.
Mặt khác, việc điều hành giá điện luôn được Chính phủ và các bộ, ngành thực hiện theo hướng có lộ trình, tránh gây biến động đột ngột nhằm bảo đảm ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội. Vì vậy, giá bán lẻ điện thường được điều chỉnh với biên độ nhỏ nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các đơn vị điện lực và khách hàng sử dụng điện.
Đại diện cơ quan quản lý nhận định, trong những giai đoạn điều kiện thủy văn thuận lợi, có thể chưa tạo áp lực lớn lên phương án điều chỉnh giá bán lẻ điện.
