Triển khai Nghị quyết 98: TP.HCM 'trải thảm đỏ' mời luật sư tham gia phát triển kinh tế - xã hội

Phát huy vai trò của luật sư

Đây là bước tiến thể hiện tư duy quản trị hiện đại, đề cao việc sử dụng công cụ pháp lý nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Sự tham gia của luật sư và các chuyên gia góp phần bảo đảm tính khách quan, tăng cường phản biện xã hội. Trong thực tiễn, dù các cơ quan nhà nước luôn hướng đến những quyết định đúng đắn, có lợi cho người dân, song không tránh khỏi những hạn chế do góc nhìn chủ quan. 

Vai trò của luật sư vì vậy trở nên cần thiết, giúp hạn chế xung đột, giảm thiểu rủi ro pháp lý. Đặc biệt, trong công tác tiếp công dân, khi người dân còn nhiều bức xúc với các vụ việc kéo dài, sự tham gia của luật sư với góc nhìn độc lập, chuyên môn sẽ góp phần tạo sự công bằng, khách quan, đồng thời giảm áp lực cho đội ngũ cán bộ, công chức.

Theo đó, luật sư sẽ tham gia vào 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: Xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; Tham gia giai đoạn tiền tố tụng; Tư vấn pháp lý cho dự án đầu tư công; Thực hiện gói thầu tư vấn trong trường hợp đặc biệt; Giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Phó chủ tịch UBND TP.HCM đánh giá trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, việc phát huy vai trò của luật sư càng trở nên cấp thiết, nhất là khi đội ngũ hiện nay vẫn còn hạn chế về kinh nghiệm trong các "sân chơi" quốc tế.

Tiền đề cho chế định luật sư công

Luật sư Lê Hồng Nguyên cho rằng Nghị quyết 98 ra đời trong bối cảnh chế định luật sư công chưa được triển khai, trong khi nhu cầu bảo vệ quyền, lợi ích của Nhà nước và khu vực công còn bỏ ngỏ. Qua các đợt giám sát của Quốc hội, UBND TP.HCM đã đặt ra yêu cầu hình thành đội ngũ pháp chế, luật sư đủ năng lực đảm trách nhiệm vụ này.

Theo ông Nguyên, chủ trương về luật sư công đã được Bộ Chính trị thông qua, cho phép triển khai thí điểm trong thời gian tới. Nội dung của Nghị quyết 98 có nhiều điểm tương đồng, đặc biệt là cơ chế hỗ trợ kinh phí và định hướng xây dựng đội ngũ pháp lý trong khu vực công. Vì vậy, việc thực hiện hiệu quả nghị quyết sẽ tạo nền tảng quan trọng để triển khai chế định luật sư công.

Ông cũng đề xuất thành lập "Ban 98" do Sở Tư pháp TP.HCM chủ trì, phối hợp với Đoàn luật sư và các sở, ngành. Mô hình này sẽ giúp lựa chọn, phân công luật sư phù hợp từng lĩnh vực, góp phần nâng cao hiệu quả xử lý các vấn đề chuyên ngành.

Luật sư Lưu Văn Tám (Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.HCM) nhận định mô hình luật sư công không trùng lắp với hoạt động pháp chế tại các cơ quan, đơn vị. Về tổ chức, luật sư hành nghề hiện nay chịu sự quản lý của Bộ Tư pháp và Sở Tư pháp; đồng thời sinh hoạt trong Liên đoàn Luật sư Việt Nam và các Đoàn luật sư địa phương. 

Với luật sư công, mô hình quản lý cơ bản không thay đổi, song các tổ chức nghề nghiệp sẽ phải đảm nhiệm thêm loại hình hành nghề mới, thay vì lập một hệ thống riêng.

Điểm khác biệt lớn nằm ở tính chất, theo luật hiện hành, luật sư không phải là công chức, viên chức và không hưởng lương ngân sách, trong khi luật sư công lại là cán bộ, công chức, viên chức hoặc lực lượng vũ trang, hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Điều này đặt ra bài toán quản lý khi trong cùng một tổ chức nghề nghiệp tồn tại hai nhóm đối tượng có tính chất khác biệt.

Từ thực tế đó, ông Tám cho rằng việc triển khai Nghị quyết 98 cũng như chế định luật sư công cần được tính toán kỹ về cơ chế bố trí, phân công để vừa bảo đảm quản lý hành chính, vừa đáp ứng yêu cầu chuyên môn. Đồng thời, cần nghiên cứu cơ chế tài chính phù hợp, có cơ sở giải trình với cơ quan chức năng nhằm bảo đảm nguồn lực cho hoạt động trong thời gian tới.