Mỗi ngày, ông Đinh Thanh Sơn, 61 tuổi cùng vợ là bà Đinh Thị Thơ, 60 tuổi ở xã Minh Hóa, mang theo cây sào tre dài hơn 5 m đi tìm tổ lấy trứng. Mỗi lần đi săn trứng kiến thường phải hai người.
Dụng cụ gồm rựa, liềm, thau nhôm, nong và bao nylon. Khi thấy tổ trên cây, ở đầu sào ông Sơn buộc chiếc liềm đưa lên cắt cành cho tổ rơi xuống. Với cành to, ông trèo lên dùng rựa chặt.
Mỗi ngày, ông Đinh Thanh Sơn, 61 tuổi cùng vợ là bà Đinh Thị Thơ, 60 tuổi ở xã Minh Hóa, mang theo cây sào tre dài hơn 5 m đi tìm tổ lấy trứng. Mỗi lần đi săn trứng kiến thường phải hai người.
Dụng cụ gồm rựa, liềm, thau nhôm, nong và bao nylon. Khi thấy tổ trên cây, ở đầu sào ông Sơn buộc chiếc liềm đưa lên cắt cành cho tổ rơi xuống. Với cành to, ông trèo lên dùng rựa chặt.
Vào mùa làm tổ, từ tháng giêng đến tháng 3 âm lịch, kiến thường xuất hiện nhiều tại các xã Minh Hóa, Kim Phú, Kim Điền, Thượng Trạch. Loài này làm tổ trên các cành gần ngọn cây. Người dân địa phương tranh thủ vào rừng tìm, khai thác trứng kiến để bán, tăng thêm thu nhập.
Vào mùa làm tổ, từ tháng giêng đến tháng 3 âm lịch, kiến thường xuất hiện nhiều tại các xã Minh Hóa, Kim Phú, Kim Điền, Thượng Trạch. Loài này làm tổ trên các cành gần ngọn cây. Người dân địa phương tranh thủ vào rừng tìm, khai thác trứng kiến để bán, tăng thêm thu nhập.
Hơn 20 năm săn trứng kiến, ông Sơn hiểu rõ tập tục của loài cũng như cách săn hiệu quả nhất. Mỗi khi lấy tổ, cây sào được dựng nghiêng rồi dùng sức cắt đứt cành cho rơi xuống.
Chị Đinh Thị Thuyết, xã Kim Điền, dùng rựa chặt cành cây để lấy những tổ kiến lớn, có tổ to hơn mũ bảo hiểm. Công việc săn trứng kiến không chỉ đàn ông, phụ nữ cũng làm được. "Khi lấy tổ phải thao tác nhanh, nếu chậm kiến sẽ bò lên tay, chân cắn. Sau khi chặt, để tổ xuống đất cho kiến rời đi, sau đó lấy trứng”, chị nói.
Anh Đinh Văn Minh, xã Thượng Trạch, bắt được năm tổ kiến buộc vào nhau mang về lấy trứng. Mặc dù đã xuống đất hơn 30 phút, kiến còn trong tổ. Anh dùng đoạn cây tre cầm, hạn chế kiến bò lên người.
Anh Đinh Văn Minh, xã Thượng Trạch, bắt được năm tổ kiến buộc vào nhau mang về lấy trứng. Mặc dù đã xuống đất hơn 30 phút, kiến còn trong tổ. Anh dùng đoạn cây tre cầm, hạn chế kiến bò lên người.
Để ngăn kiến bò lên người, thợ săn mang ủng. Bên ngoài ủng được tưới nước cho ướt rồi rải một lớp tro bếp bám vào.
Để ngăn kiến bò lên người, thợ săn mang ủng. Bên ngoài ủng được tưới nước cho ướt rồi rải một lớp tro bếp bám vào.
Kiến rời đi, thợ săn dùng rựa chia nhỏ tổ thành từng phần trên tấm bạt, kiến trưởng thành thoát ra ngoài, để lại trứng.
Thợ săn đưa tổ kiến vào chậu, gõ nhẹ để trứng rơi ra. Khi lấy hết trứng thì cho thêm một nhánh lá vào chậu, tận dụng ánh nắng để kiến tản ra.
“Nghề săn trứng kiến có thể giúp kiếm thêm tiền triệu mỗi ngày nhưng rất vất vả. Kiến bò lên người rất nhanh, cắn đau và gây ngứa”, một người cho biết.
Chị Đinh Thị Thuyết, xã Kim Điền, cho trứng kiến vào mẹt sảy để loại bỏ lá cây. "Trứng phải được làm sạch, nhặt hết con đen trước khi đem bán", chị nói.
Chị Đinh Thị Thuyết, xã Kim Điền, cho trứng kiến vào mẹt sảy để loại bỏ lá cây. "Trứng phải được làm sạch, nhặt hết con đen trước khi đem bán", chị nói.
Ngoài kiến đen, kiến vàng làm tổ bằng lá cây. Để bắt, người thợ dùng sào gắn túi ở phía trên. Khi phát hiện tổ, họ lắc mạnh cho tổ bung ra, trứng và kiến rơi vào túi. Kiến vàng to hơn kiến đen, tổ nào lá xanh, cành sà xuống thì nhiều trứng, còn tổ lá khô thì ít trứng.
Ngoài kiến đen, kiến vàng làm tổ bằng lá cây. Để bắt, người thợ dùng sào gắn túi ở phía trên. Khi phát hiện tổ, họ lắc mạnh cho tổ bung ra, trứng và kiến rơi vào túi. Kiến vàng to hơn kiến đen, tổ nào lá xanh, cành sà xuống thì nhiều trứng, còn tổ lá khô thì ít trứng.
Trứng kiến đen màu trắng, nhỏ hơn hạt gạo, thường lẫn với kiến con mới nở. Để tách, người dân dùng miếng bông rà nhẹ, chân kiến mắc vào bông, còn trứng nằm lại.
Mỗi tổ chỉ thu được vài chục gram, tổ lớn có thể vài lạng.
Sau một ngày đi rừng, vợ chồng ông Sơn thu được hơn 3 kg trứng kiến vàng. Bà Thơ dùng miếng bông để tách kiến con khỏi thau trứng.
Hiện trứng kiến vàng bán khoảng 250.000 đồng mỗi kg, trứng kiến đen khoảng 300.000 đồng. Với kiến vàng, ngoài trứng, phần kiến non cũng được bán với giá khoảng 150.000 đồng mỗi kg.
Trên mâm cơm đãi khách của người dân xã Minh Hóa thường có món trứng kiến khi vào mùa. Trứng kiến được nấu canh với lá rau rừng, là món ăn phổ biến. Ngoài ra, trứng còn được chiên, rang hoặc kho cá.
Trên mâm cơm đãi khách của người dân xã Minh Hóa thường có món trứng kiến khi vào mùa. Trứng kiến được nấu canh với lá rau rừng, là món ăn phổ biến. Ngoài ra, trứng còn được chiên, rang hoặc kho cá.
Người dân săn trứng kiến. Video: Đắc Thành
