Ukraine khoe hệ thống khiến tên lửa Nga 'tưởng mình đang ở Peru'

Tổng thống Volodymyr Zelensky hôm 28/5 xác nhận đã gửi "bức thư đặc biệt" cho Tổng thống Donald Trump và quốc hội Mỹ, kêu gọi Washington hỗ trợ chuyển thêm tên lửa PAC-3 hiện đại nhất của Patriot cho Kiev, gọi đây là "công cụ sống còn" để Ukraine chống lại những cuộc tập kích từ Nga.

Dmytro Lytvyn, cố vấn truyền thông của Tổng thống Ukraine, trước đó cho biết "bức thư khẩn" của ông Zelensky đã đề cập tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng thiết bị phòng không tại Ukraine.

Giữa lúc kho dự trữ tên lửa ngày càng khan hiếm và chưa có giải pháp bù đắp, hệ thống tác chiến điện tử nội địa Lima được coi là giải pháp giúp Ukraine đối phó tên lửa và máy bay không người lái (UAV) đối phương. Đây là sản phẩm của Cascade Systems, công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực quốc phòng.

Nhà sản xuất tuyên bố Lima chuyên tạo ra "các trường gây nhiễu mạnh mẽ" để làm gián đoạn hệ thống định vị vệ tinh của vũ khí Nga. Khi tín hiệu vệ tinh bị chặn, tên lửa và UAV Nga vẫn tiếp tục bay nhờ hệ thống định vị quán tính, song độ chính xác sẽ giảm so với phương án hiệu chỉnh bằng vệ tinh.

"Bên cạnh chặn hệ thống định vị, chúng tôi còn sử dụng kỹ thuật giả tín hiệu và thay đổi tọa độ với độ lệch vài km, khiến tên lửa rơi xuống cánh đồng thay vì đánh trúng mục tiêu", chỉ huy đơn vị tác chiến điện tử Night Watch của Ukraine với hô hiệu "Alchemist", cũng là một trong các nhà phát triển Lima, cho hay.

Khi tên lửa hoặc UAV Nga bay vào vùng tác chiến của Lima, hệ thống này sẽ phát tín hiệu khiến hệ thống dẫn đường của chúng ghi nhận tọa độ sai lệch. Các nhà phát triển tuyên bố tổ hợp Lima từng "khiến tên lửa Nga tưởng mình đang ở Peru", quốc gia nằm cách Ukraine khoảng 12.000 km, và khiến quả đạn bay chệch hướng, nhưng không đưa ra bằng chứng cụ thể.

Một trong những điểm mạnh của Lima là phạm vi hoạt động và giá thành. Khác với các thiết bị gây nhiễu chiến thuật, hệ thống này có khả năng bao phủ những vùng lãnh thổ rộng lớn để bảo vệ cơ sở hạ tầng trọng yếu.

Theo Cascade Systems, mỗi tổ hợp có chi phí sản xuất tối đa khoảng 67.000 USD tùy phiên bản và cần 30-100 thiết bị, tương đương 2-6,7 triệu USD, để bảo vệ một thành phố lớn. Con số này chỉ tương đương 1-2 tên lửa PAC-3 MSE hiện đại nhất của tổ hợp phòng không Patriot.

Alchemist cho rằng khi lực lượng Ukraine tạo ra được những "vùng chết" đủ lớn bằng hệ thống Lima, tên lửa Nga sẽ không còn đánh trúng được các thành phố ở nước này.

Cascade Systems thừa nhận Lima khó đối phó với bom lượn UMPK, do Nga chủ yếu sử dụng chúng để tập kích khu vực dọc tiền tuyến, nơi quân đội Ukraine không thể triển khai nhiều hệ thống tác chiến điện tử để tạo "vùng chết".

Quân đội Nga cũng liên tục nâng cấp bom lượn và UAV tự sát Geran-2, trang bị cho chúng hệ thống định vị vệ tinh sử dụng ăng-ten kháng nhiễu Kometa. Biện pháp này khiến các hệ thống tác chiến điện tử của Ukraine, trong đó có Lima, trở nên vô hiệu.

Sau 3 tháng, các kỹ sư đã phát triển phiên bản mới mang tên Lima Quant, có khả năng vượt qua cơ chế phòng thủ nâng cấp của Nga bằng cách kết hợp kỹ thuật giả mạo tín hiệu với tín hiệu tần số cao để gây rối cho ăng-ten Kometa.

Cải tiến này giúp hệ thống Lima bắt đầu khiến bom lượn Nga bay chệch hướng. "Kể cả khi bom lượn chỉ bay lệch khoảng 20 m, cơ hội sống sót của mục tiêu cũng tăng đáng kể", Alchemist cho hay.

Đổi lại, Nga cũng tiếp tục cải tiến ăng-ten Kometa, trang bị nhiều phần tử thu phát hơn nhằm đối phó biện pháp gây nhiễu của Ukraine. Điều này dẫn đến cuộc chạy đua gây nhiễu và chống nhiễu không ngừng nghỉ giữa hai bên tham chiến.

"Chúng tôi liên tục thay đổi hệ thống Lima dựa trên đặc điểm của vũ khí Nga, phân tích các đòn đánh trúng đích và khuyến nghị Bộ tổng tham mưu về vị trí và cách thức triển khai. Chiến sự liên tục biến đổi", Alchemist cho hay.

Nhà phát triển cho biết phiên bản đầu tiên của Lima ra mắt vào năm 2022 để đối phó tên lửa hành trình. Dù vậy, Cascade Systems phải mất thêm nhiều năm thử nghiệm, tự bỏ ra hơn hai triệu USD để vượt qua sự hoài nghi của chính phủ và giới chỉ huy lục quân Ukraine.

Maksym Skoretskyy, người đứng đầu bộ phận tác chiến điện tử của lục quân Ukraine, khẳng định phiên bản Lima mới nhất có thể vô hiệu hóa các vũ khí tầm xa của Nga, trong đó có tên lửa đạn đạo.

Cascade Systems đã cung cấp hơn 400 hệ thống Lima cho quân đội Ukraine, chúng bắt đầu được sử dụng vào tháng 7/2024. Từ tháng 10/2025, hệ thống này còn được triển khai cho nhiệm vụ bảo vệ hạ tầng dân sự. Nhà sản xuất tuyên bố tổ hợp Lima đã gây nhiễu 20.500 UAV tự sát Geran và làm chệch hướng hàng chục tên lửa đạn đạo, hành trình trong 18 tháng qua.

Hoàn toàn phụ thuộc vào các hệ thống tác chiến điện tử cũng mang đến rủi ro nhất định. Tên lửa và UAV bị gây nhiễu sẽ lao xuống trong tình trạng nguyên vẹn, có thể gây ra thiệt hại nếu trúng vật thể dưới mặt đất. Trong khi đó, hệ thống phòng không truyền thống sẽ phá hủy tên lửa và UAV ngay trên không. Mảnh vỡ cũng gây ra ít thiệt hại hơn so với khi quả đạn còn nguyên vẹn.

"Tuy nhiên, liệu tên lửa đạn đạo Nga có đánh trúng được mục tiêu mong muốn khi Lima kích hoạt hay không? Tôi cho rằng điều đó khó xảy ra", Skoretskyy nói.

Phạm Giang (Theo Politico, Reuters)