Julian Rivera, 17 tuổi, sống ở miền bắc bang New Jersey, chỉ nhận được phản hồi sau khi nộp hồ sơ ứng tuyển vào khoảng 20 nơi. "Người lớn hay nói 'kiếm một công việc hè đi' như thể chuyện đó rất đơn giản. Mọi việc không còn đơn giản như xưa nữa", cậu cho biết.
Rivera đã thử xin việc ở cửa hàng tạp hóa, nhà hàng, cửa hàng bán lẻ, gần như bất cứ nơi nào tuyển thiếu niên. Nhưng nhiều chỗ hoặc đã ngừng tuyển, hoặc họ muốn tuyển người đã có kinh nghiệm. Rivera cuối cùng tìm được việc bán thời gian tại một nhà hàng, nhưng cho biết quá trình xin việc cạnh tranh và dễ gây nản lòng hơn cậu dự tính.
Melissa, mẹ của Rivera, nói ngay cả bà cũng bất ngờ trước mức độ thay đổi của quy trình tuyển dụng so với thời bà còn là thiếu niên.
"Khi tôi còn trẻ, bạn có thể bước vào một cửa hàng, hỏi xin mẫu đơn ứng tuyển và gần như có thể được phỏng vấn ngay tại chỗ. Giờ mọi thứ đều diễn ra trực tuyến và mức độ cạnh tranh gay gắt hơn nhiều. Tôi vẫn muốn con có trải nghiệm đi làm, tự kiếm tiền và học cách có trách nhiệm, nhưng quá trình đó đòi hỏi sự kiên trì hơn nhiều so với chúng tôi từng nghĩ", bà nói.
Nữ sinh đại học làm việc bán thời gian tại một nhà hàng ở New York. Ảnh: AFP
Trong nhiều thập kỷ, công việc tại các nhà hàng, bể bơi, trại hè hay cửa hàng bán lẻ địa phương được xem là dấu mốc mở đầu kỳ nghỉ hè của thanh thiếu niên Mỹ. Tuy nhiên, dữ liệu lao động liên bang cùng trải nghiệm thực tế của nhiều bạn trẻ cho thấy những cơ hội này ngày càng khan hiếm.
Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ, số người 16-19 tuổi có việc làm đã tăng thêm 801.000 trong giai đoạn tháng 4 đến tháng 7/2025, mức tăng thấp nhất trong cùng kỳ qua các năm kể từ lần thống kê đầu tiên vào năm 1948.
Tháng 4/2026, Mỹ có 5,19 triệu lao động 16-19 tuổi có việc làm, giảm so với 5,48 triệu người cùng kỳ năm ngoái. Tỷ lệ thiếu niên tham gia lực lượng lao động cũng thấp hơn nhiều so với mức lịch sử. Cùng tháng, 33,8% người 16-19 tuổi đang đi làm hoặc tích cực tìm việc, trong khi tỷ lệ có việc làm trong nhóm tuổi này là 29,5%.
Chris Greene, nhà sáng lập nền tảng phát triển nghề nghiệp hỗ trợ thanh thiếu niên YoPro, đã nghe nhiều câu chuyện tương tự mỗi ngày từ những người trẻ đang cố bước chân vào thị trường lao động. "Họ phát nản vì tìm việc. Các em thực sự muốn đi làm nhưng đang đối mặt với nhiều trở ngại", Greene nói.
Ông cho rằng nhiều công việc từng được xem là bước đệm để thanh thiếu niên trưởng thành nay trở nên khó tiếp cận hơn, khi các nhà tuyển dụng tăng cường tự động hóa và tinh gọn nhân sự thông qua các hình thức như quầy tự thanh toán, kios bán vé trực tuyến và đặt món qua ứng dụng di động. Các nhà tuyển dụng đang đặt ra nhiều đòi hỏi hơn với ứng viên trẻ.
"Nhiều năm trước, việc làm thêm mùa hè là nơi thanh thiếu niên học tác phong chuyên nghiệp, kỹ năng giao tiếp và cách ứng xử ở nơi làm việc. Giờ đây, nhà tuyển dụng lại kỳ vọng ứng viên đã có sẵn nhiều kỹ năng trước khi được nhận vào làm", Greene nói.
Beth Duckworth xếp bánh vào tủ trưng bày tại The Goldenrod, nhà hàng kiêm cửa hàng kẹo nổi tiếng ở York Beach, bang Maine, ngày 1/6/2022. Ảnh: AP
Ông cho rằng quá trình xin việc cũng là cơ hội để thanh thiếu niên học cách trưởng thành nhưng lỗi phổ biến nhất ở người trẻ là quá bị động. Hầu hết thanh thiếu niên chỉ nộp đơn trực tuyến rồi chờ nhà tuyển dụng gọi lại.
Ông khuyên các em không nên dừng lại ở việc gửi hồ sơ, mà cần biết cách liên hệ lại đúng mực, chủ động giới thiệu bản thân trực tiếp nếu có điều kiện và chuẩn bị trước cho vòng phỏng vấn.
Những câu hỏi quen thuộc như "Hãy giới thiệu về bản thân" hay "Vì sao bạn muốn làm việc ở đây?" thường được ông đưa vào các buổi luyện tập, nhằm giúp các em trả lời tự tin, mạch lạc và chuyên nghiệp hơn.
Vai trò của phụ huynh trong quá trình xin việc của con cũng ngày càng lớn. Không ít người tự điền đơn, gọi điện cho doanh nghiệp hoặc trực tiếp hỏi nhà tuyển dụng về cơ hội việc làm thay con. Theo Greene, cách làm này có thể phản tác dụng, bởi nhà tuyển dụng thường để ý khi phụ huynh thay con lấy đơn, nộp hồ sơ hoặc cố gắng giới thiệu con mình cho một vị trí.
Ông cho rằng các bậc cha mẹ chỉ nên hỗ trợ ở phía sau, như cùng con luyện phỏng vấn, chuẩn bị hồ sơ và xây dựng sự tự tin. Phần còn lại, từ liên hệ nhà tuyển dụng đến thể hiện bản thân, nên để các em tự trải nghiệm.
Dù các công việc hè truyền thống ngày càng khó kiếm, Greene cho rằng thanh thiếu niên vẫn có thể tích lũy kỹ năng giá trị thông qua hoạt động tình nguyện, làm việc tự do, thực tập hoặc tự triển khai các dự án nhỏ.
Hà Linh (Theo ABC)
