Nhiều ca áp xe gan vì gỏi cá
BS Thiệu thăm khám cho bệnh nhân (Ảnh: Bệnh viện cung cấp).
BS Thiệu cho biết, vòng đời của sán lá gan khá phức tạp. Ký sinh trùng này phát triển qua nhiều vật chủ trung gian, từ ốc nước ngọt đến cá. Ở giai đoạn ấu trùng, chúng có thể bám trên thịt cá hoặc các loại rau thủy sinh như rau ngổ, rau muống nước, ngó sen, củ sen...
Nếu người ăn sử dụng thực phẩm sống hoặc chế biến không kỹ, ấu trùng có thể xâm nhập vào cơ thể, theo đường tiêu hóa đến gan, gây tổn thương kéo dài.
Một trường hợp điển hình là bệnh nhân N.T.P. (68 tuổi, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng đau tức vùng hạ sườn phải kéo dài. Trước đó khoảng 20 ngày, bệnh nhân xuất hiện mệt mỏi, đau âm ỉ vùng thượng vị, kèm sốt từng cơn.
Dù đã thăm khám tại hai cơ sở y tế, tình trạng không cải thiện, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để điều trị chuyên sâu.
Kết quả xét nghiệm cho thấy nhiều bất thường: men gan tăng cao, chỉ số viêm CRP tăng mạnh, chức năng đông máu suy giảm, kèm thiếu máu. Đáng chú ý, bệnh nhân dương tính đồng thời với nhiều loại ký sinh trùng như sán lá gan, giun đũa chó mèo, sán máng và amíp.
Hình ảnh siêu âm và cộng hưởng từ ghi nhận ổ áp xe gan trái kích thước lớn, khoảng 64x39mm. Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị áp xe gan do đa nhiễm ký sinh trùng, kèm bội nhiễm vi khuẩn.
Theo ThS.BS Đặng Văn Dương, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, đây là thể bệnh phức tạp, việc điều trị đòi hỏi phối hợp nhiều phương pháp.
Bệnh nhân được sử dụng kháng sinh để kiểm soát nhiễm khuẩn, đồng thời dùng thuốc đặc hiệu tiêu diệt ký sinh trùng. Tuy nhiên, do các ký sinh trùng tồn tại lâu ngày trong gan, hình thành các ổ kén xơ hóa, việc đưa thuốc vào tổn thương gặp nhiều khó khăn.
Ngoài điều trị nội khoa, bác sĩ đã tiến hành chọc hút ổ áp xe, thu được khoảng 20ml dịch mủ. Sau khoảng 20 ngày điều trị tích cực, tình trạng nhiễm trùng được kiểm soát, các xét nghiệm ký sinh trùng trở về âm tính, bệnh nhân ổn định và xuất viện.
Ký sinh trùng âm thầm từ miệng vào
Từ ca bệnh này, các chuyên gia cảnh báo, nhiễm ký sinh trùng đường tiêu hóa vẫn là vấn đề phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua do diễn tiến âm thầm.
Các tác nhân như sán lá gan có thể tồn tại trong cơ thể trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ rệt. Khi bệnh tiến triển, người bệnh mới xuất hiện các dấu hiệu như đau hạ sườn phải, sốt kéo dài, mệt mỏi, chán ăn.
Một trong những “con đường” lây nhiễm phổ biến nhất là qua thực phẩm không đảm bảo vệ sinh, đặc biệt là các món ăn sống như gỏi cá, rau thủy sinh chưa được nấu chín.
Theo các nghiên cứu ký sinh trùng học, ấu trùng sán lá gan có thể sống sót trong môi trường nước và bám trên thực phẩm, không bị tiêu diệt nếu không được nấu chín ở nhiệt độ đủ cao.
Do đó, việc ăn thực phẩm sống hoặc tái là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến nhiễm bệnh.
Để phòng tránh, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần tuân thủ nguyên tắc ăn chín, uống sôi; hạn chế tối đa việc sử dụng gỏi cá hoặc rau sống chưa đảm bảo vệ sinh.
Bên cạnh đó, nên tẩy giun định kỳ 1-2 lần mỗi năm, giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống, đặc biệt khi tiếp xúc với vật nuôi.
Quan trọng hơn, khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau hạ sườn phải kéo dài, sốt không rõ nguyên nhân, người dân cần đi khám sớm. Việc siêu âm ổ bụng và xét nghiệm định kỳ giúp phát hiện sớm tổn thương gan, tránh biến chứng nguy hiểm.
