Tại hội nghị khoa học chủ đề "Kỷ nguyên mới trong điều trị hen và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)" vừa diễn ra ở TPHCM, các chuyên gia cho biết, trong nhiều thập kỷ qua, bệnh lý hô hấp mạn tính vẫn luôn là "quả bom hẹn giờ", âm thầm bào mòn sức khỏe người bệnh và tạo ra nhiều áp lực lên hệ thống y tế.
Căn bệnh khiến hơn 25.000 người Việt tử vong mỗi năm
Trên toàn thế giới, bệnh COPD đang tạo ra những áp lực y tế và kinh tế to lớn. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), căn bệnh trên gây ảnh hưởng đến 390 triệu người, đồng thời gây ra 3 triệu ca tử vong mỗi năm.
Riêng tại Việt Nam, COPD là nguyên nhân gây hơn 25.000 ca tử vong mỗi năm, cao hơn do tai nạn giao thông.
Điều đáng báo động là có đến khoảng 65-80% bệnh nhân COPD trong cộng đồng chưa được chẩn đoán, khiến họ bỏ lỡ "thời điểm vàng" để can thiệp sớm và ngăn chặn tổn thương phổi không thể phục hồi.
Các chuyên gia cũng chỉ ra mối liên hệ giữa COPD với biến cố tim phổi. Khi bệnh nhân COPD trải qua các triệu chứng diễn tiến xấu và rơi vào đợt cấp, tình trạng viêm toàn thân sẽ tăng, dẫn đến các biến cố tim phổi và có thể gây tử vong sớm.
Báo cáo viên chia sẻ về thực trạng điều trị COPD (Ảnh: Hoàng Lê).
Bên cạnh sự suy giảm về thể chất, COPD còn tạo ra gánh nặng lớn về kinh tế và xã hội, bào mòn năng suất lao động. Khoảng 40% người bệnh buộc phải giảm khối lượng công việc hoặc ngừng làm việc hoàn toàn. Ở góc độ đời sống, bệnh nhân dần phải phụ thuộc vào gia đình trong các sinh hoạt cơ bản và bị hạn chế khả năng đi lại.
Theo hướng dẫn toàn cầu về bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (GOLD 2026), liệu pháp bộ ba được khuyến cáo là bước điều trị tiếp theo tiêu chuẩn cho bệnh nhân có từ một đợt cấp trở lên trong vòng 12 tháng
Đây là phương pháp kết hợp ba thành phần thuốc trong một dụng cụ hít duy nhất, đã được chứng minh lâm sàng giúp giảm tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân COPD, đồng thời nâng cao hiệu quả điều trị.
Điều này cũng cải thiện rõ rệt sự tuân thủ điều trị của bệnh nhân so với việc phải sử dụng nhiều dụng cụ hít rời rạc. Liệu pháp này cũng đặc biệt phù hợp để triển khai quản lý bệnh nhân mạn tính tại tuyến y tế cơ sở.
Kiểm soát toàn diện bệnh hen
Trong khi đó, hen phế quản là bệnh hô hấp mạn tính phổ biến tại Việt Nam, với tỷ lệ mắc khoảng 4,1% dân số. Tuy nhiên, tỷ lệ bệnh nhân chưa đạt kiểm soát vẫn ở mức cao tại Việt Nam, kéo theo sự gia tăng các ca nhập viện và cấp cứu do đợt kịch phát.
Đáng chú ý, nhóm bệnh nhân hen nặng dù chiếm tỷ lệ nhỏ lại có nguy cơ nhập viện cao gấp nhiều lần và tiêu tốn đến 60% nguồn lực kinh tế.
Người dân đi khám tầm soát miễn phí bệnh hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính tại trạm y tế ở TPHCM (Ảnh: Bảo Quyên).
Thực tế, việc điều trị hen truyền thống chủ yếu dừng lại ở kiểm soát triệu chứng, trong khi nhiều bệnh nhân vẫn phải phụ thuộc vào corticoid đường uống (OCS), kéo theo nguy cơ biến chứng đa cơ quan như loãng xương, đái tháo đường, tim mạch và đục thủy tinh thể.
Với các liệu pháp sinh học trước đây, dù mang lại hiệu quả ở một số nhóm bệnh nhân, nhưng vẫn còn hạn chế trong bối cảnh thực tế tại Việt Nam khi việc xác định chính xác kiểu hình hen chưa khả thi.
Trước bối cảnh đó, hướng tiếp cận đang được thúc đẩy hiện nay là can thiệp sớm vào cơ chế viêm nền tảng. Có thể kể đến như liệu pháp nhắm vào cytokine biểu mô TSLP, để kiểm soát đợt kịch phát trên nhiều kiểu hình hen.
Cách tiếp cận này mở ra khả năng kiểm soát hoàn toàn triệu chứng hàng ngày và giảm thiểu tối đa nguy cơ trong tương lai, hướng tới không còn đợt kịch phát hen.
Hội Hô hấp Việt Nam nhấn mạnh, việc tối ưu hóa phác đồ điều trị bằng các liệu pháp tiên tiến, chuyển từ điều trị thụ động sang chủ động phòng ngừa đợt cấp nhằm kiểm soát triệu chứng toàn diện là nền tảng để bảo vệ chức năng tim phổi dài hạn, ngăn chặn nguy cơ tử vong.
