Tổng thống Donald Trump (Ảnh: Reuters).
“Chỉ cần thêm một chút thời gian nữa, chúng ta có thể dễ dàng mở eo biển Hormuz, kiểm soát dầu mỏ và kiếm được khoản lợi nhuận khổng lồ”, Tổng thống Donald Trump viết trên mạng xã hội ngày 3/4.
Tổng thống Trump đã yêu cầu Iran phải mở cửa trở lại hoàn toàn Hormuz, tuyến đường thủy quan trọng với hoạt động dầu khí toàn cầu, trong những ngày tới, nếu không lực lượng Mỹ sẽ “xóa sổ” các nhà máy điện của quốc gia này.
Trước xung đột, eo biển Hormuz là tuyến đường vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.
Iran về cơ bản đã phong tỏa eo biển kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu chiến dịch không kích Iran hồi cuối tháng 2. Iran hiện mới chỉ cho tàu thuyền của một số nước mà họ coi là “thân thiện” đi qua.
Vị trí eo biển Hormuz (Ảnh: BBC).
Eo biển Hormuz đang trở thành một đòn bẩy chiến lược của Iran khi việc đóng cửa tuyến đường này cho thấy tác động đến kinh tế toàn cầu vượt xa tưởng tượng.
Trong các tuyên bố mới đây, Iran đưa thêm điều kiện công nhận chủ quyền của nước này với Hormuz là một trong những yêu cầu để chấm dứt xung đột. Iran cũng đã thông qua kế hoạch thu phí quá cảnh đối với các tàu thuyền đi qua eo biển.
Tháng trước, Tổng thống Trump đưa ra “tối hậu thư”, yêu cầu Iran mở lại eo biển này trong vòng 48 giờ, nếu không Mỹ sẽ tấn công các nhà máy điện của Iran. Nhà lãnh đạo Mỹ sau đó 2 lần hoãn tối hậu thư, lần lượt 5 ngày và 10 ngày.
Hiện chưa rõ bước đi tiếp theo của Mỹ khi hết thời hạn “tối hậu thư”, nhưng trong các tuyên bố gần đây, ông Trump phát tín hiệu Mỹ có thể kết thúc chiến dịch tấn công Iran và rời đi sau khoảng 2-3 tuần nữa mà không nhất thiết đạt một thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz.
Theo ông Trump, Mỹ không cần quá cảnh qua eo biển Hormuz, và việc khôi phục hàng hải nên là trách nhiệm của các quốc gia sử dụng nó để vận chuyển dầu.
Trong bài phát biểu trước toàn quốc tối 1/4, ông Trump cũng nói rằng, việc vận tải qua eo biển Hormuz sẽ được khôi phục hoàn toàn sau khi xung đột với Iran chấm dứt.
Ngày 2/4, hơn 40 quốc gia đã cùng tham gia một cuộc họp trực tuyến về cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz do Anh chủ trì. Tại cuộc họp, các quan chức từ mọi châu lục đã thảo luận về các hành động khả thi nhằm gia tăng áp lực lên Iran.
Anh cho biết, các quốc gia đã thảo luận về khả năng gia tăng áp lực ngoại giao quốc tế, bao gồm thông qua Liên hợp quốc, các thỏa thuận chung để hỗ trợ niềm tin thị trường, và tìm kiếm các biện pháp phối hợp khả thi.
