Máy bay chiến đấu xuất kích từ tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Mỹ (Ảnh: Reuters).
Theo một quan chức Mỹ, ngày 13/4, theo chỉ thị của Tổng thống Donald Trump, Hải quân Mỹ bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran.
Mỹ có 15 tàu, gồm một tàu sân bay, 11 tàu khu trục và 3 tàu tấn công đổ bộ để có thể thực hiện lệnh phong tỏa. Hiện chưa rõ vị trí chính xác của từng con tàu hoặc tàu nào sẽ tham gia trực tiếp vào lệnh phong tỏa.
Theo thống kê của truyền thông Mỹ, các tàu này đang được triển khai rải rác trong khu vực hoạt động của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) gồm tàu sân bay USS Abraham Lincoln, các tàu khu trục USS Bainbridge, USS Thomas Hudner, USS Frank E. Petersen Jr, USS Delbert D. Black, USS John Finn, USS Michael Murphy, USS Mitscher, USS Pinckney, USS Rafael Peralta, USS Spruance, USS Milius, cùng nhóm tàu đổ bộ USS Tripoli, USS New Orleans, USS Rushmore.
Tàu sân bay USS Gerald R. Ford từng tham gia các chiến dịch của Mỹ trong cuộc chiến với Iran đã di chuyển đến Hy Lạp để sửa chữa vào tháng trước nhưng đang hoạt động tại vùng đông Địa Trung Hải. Đi cùng tàu sân bay này còn có một số tàu khu trục và tàu hỗ trợ khác, tuy nhiên, nhóm tàu này sẽ cần phải đi qua kênh đào Suez hoặc rời khỏi Địa Trung Hải để vòng qua châu Phi trước khi có thể vào vị trí hỗ trợ cho lệnh phong tỏa.
Quân đội Mỹ đã chi tiết hóa phạm vi ranh giới của lệnh phong tỏa eo biển Hormuz bắt đầu từ 10h ngày 13/4 theo giờ địa phương. Họ cho biết khu vực này sẽ kéo dài về phía đông đến vịnh Oman và biển Ả Rập.
Thông báo của quân đội Mỹ cho biết lệnh phong tỏa sẽ bao trùm toàn bộ đường bờ biển của Iran, nhưng các chuyến hàng nhân đạo bao gồm thực phẩm, vật tư y tế và các hàng hóa thiết yếu khác sẽ được phép đi qua sau khi chịu sự kiểm tra.
Trong khi đó, dữ liệu theo dõi tàu biển cho thấy 2 con tàu đã phải quay đầu tại eo biển ngay khi lệnh phong tỏa có hiệu lực.
Trong một thông báo gửi tới các thuyền trưởng về lệnh phong tỏa nhằm tước quyền kiểm soát eo biển từ tay Iran, CENTCOM tuyên bố: “Bất kỳ tàu thuyền nào xâm nhập hoặc rời khỏi khu vực phong tỏa mà không có sự cho phép đều sẽ bị ngăn chặn, chuyển hướng và bắt giữ”.
Tuyên bố cho biết thêm: “Lệnh phong tỏa sẽ không cản trở việc quá cảnh trung lập qua eo biển Hormuz để đến hoặc đi từ các điểm đến không thuộc Iran”.
Dữ liệu từ dịch vụ theo dõi MarineTraffic cho thấy tàu chở dầu Rich Starry, vốn rời điểm neo đậu Sharjah ngoài khơi Dubai vào ngày 13/4 để đến Trung Quốc, đã quay đầu chỉ vài phút sau khi tiếp cận eo biển. Con tàu thứ hai là Ostria cũng có động thái tương tự. Đây là những tàu chuyên chở dầu và hóa chất.
Tuy nhiên, dữ liệu vận tải từ Kpler và LSEG cho thấy 2 tàu chở dầu có liên hệ với Iran đã kịp rời Vùng Vịnh qua eo biển vào ngày 13/4, ngay trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ bắt đầu. Tàu Aurora đang chở các sản phẩm dầu của Iran, trong khi tàu New Future chở dầu diesel được bốc xếp từ cảng Hamriyah ở UAE. Đây là 2 trong số ít nhất 8 con tàu đã đi qua eo biển trước giờ phong tỏa.
Shohruh Zukhritdinov, một nhà giao dịch dầu mỏ tại Dubai, nhận định: “Hệ quả tức thì sẽ là sự sụt giảm mạnh các hoạt động thuê tàu mới cho bất kỳ hành trình nào có liên quan đến Iran, cùng với đó là tâm lý do dự trên diện rộng ngay cả đối với các chuyến hàng không thuộc Iran nhưng di chuyển gần eo biển”.
