Tổng thống Donald Trump (Ảnh: Reuters).
Tổng thống Donald Trump ngày 13/4 cho biết chính quyền của ông đã nhận được một cuộc gọi “từ phía bên kia”, ám chỉ Iran, đồng thời nói thêm rằng “họ rất muốn đạt được một thỏa thuận”.
Tuyên bố của ông Trump được đưa ra chưa đầy 3 giờ sau khi Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran và sau khi các cuộc đàm phán với Iran ở Pakistan vào cuối tuần qua không đạt được thỏa thuận.
Trao đổi với các phóng viên, ông Trump khẳng định điểm mấu chốt trong các cuộc đàm phán với Tehran “là vấn đề hạt nhân”. Ông tuyên bố “Iran sẽ không sở hữu vũ khí hạt nhân” và đây được xem là lằn ranh đỏ của Mỹ.
“Chúng tôi đã đồng ý với rất nhiều điều, nhưng họ lại không đồng ý với những điều đó, và tôi nghĩ họ sẽ đồng ý. Tôi gần như chắc chắn về điều đó. Nếu họ không đồng ý, sẽ không có thỏa thuận nào cả. Sẽ không bao giờ có một thỏa thuận nào”, ông Trump nói thêm.
Ông cho biết một ưu tiên khác là Mỹ sẽ thu hồi uranium làm giàu còn lại của Iran.
“Chúng ta sẽ lấy lại được bụi uranium. Chúng ta sẽ lấy lại được. Hoặc chúng ta sẽ lấy lại từ họ hoặc chúng ta sẽ tìm cách lấy chúng”, ông Trump nói với các phóng viên.
Tổng thống Trump cảnh báo nếu không đạt được thỏa thuận với Iran để chấm dứt xung đột trước khi lệnh ngừng bắn kết thúc, “tình hình sẽ không dễ chịu đối với họ”.
Khi được liệu lời đe dọa “cả một nền văn minh sẽ bị hủy diệt” có còn hiệu lực nếu lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần kết thúc mà hai bên không đạt được thỏa thuận hay không, ông Trump cho biết: “Tôi không muốn bình luận về điều đó, nhưng tình hình sẽ không dễ chịu đối với họ. Tôi muốn nói như vậy”.
Tổng thống Trump cho biết “các quốc gia khác” đang đề nghị giúp đỡ Mỹ phong tỏa các cảng của Iran, song không nói rõ đó là nước nào.
“Thẳng thắn mà nói, chúng ta không cần các quốc gia khác. Nhưng họ đã đề nghị giúp đỡ. Chúng tôi sẽ thông báo điều này, có lẽ vào ngày mai”, ông cho biết thêm.
Tuần trước, Tổng thống Trump tuyên bố ông đã đồng ý với lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần với Iran. Tuy nhiên, cuối tuần qua, các cuộc đàm phán hòa bình ở Pakistan đã gặp trở ngại, khi Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nói rằng Iran không cam kết từ bỏ chương trình hạt nhân.
Trước khi công bố lệnh ngừng bắn, Tổng thống Trump cũng đe dọa sẽ phá hủy các nhà máy điện hạt nhân của Iran và nói rằng việc cả hai bên có đạt được thỏa thuận hay không “không quan trọng” đối với ông.
Mỹ yêu cầu Iran chấm dứt chương trình hạt nhân
Phó Tổng thống Vance ngày 13/4 cho biết việc Mỹ và Iran có tiếp tục đàm phán trực tiếp hay không phụ thuộc vào Tehran.
“Đây là câu hỏi tốt nhất nên đặt ra cho phía Iran vì quyền quyết định thực sự nằm trong tay họ”, ông Vance nói với Fox News.
“Chúng ta cần họ cam kết dứt khoát không phát triển vũ khí hạt nhân. Và tôi nghĩ rằng nếu Iran sẵn sàng đáp ứng yêu cầu đó, thì đây có thể là một thỏa thuận rất tốt cho cả hai nước. Nếu họ không sẵn sàng, đó là quyền của họ”, ông Vance nói thêm.
Phó Tổng thống Mỹ nói thêm rằng phái đoàn Iran tại Pakistan không thể “đạt được thỏa thuận”, đó là lý do phái đoàn Mỹ đã rời đi sau 21 giờ đàm phán.
“Tôi nghĩ rằng chúng tôi đã thu thập được một số kiến thức về cách Iran đàm phán và đó là lý do cuối cùng chúng tôi rời Pakistan”, ông Vance cho biết.
Theo ông Vance, “phái đoàn không thể đạt được thỏa thuận và họ phải quay lại Tehran theo yêu cầu từ lãnh đạo tối cao hoặc người khác để thực sự nhận được sự chấp thuận cho các điều khoản mà chúng tôi đã đặt ra".
Ông nói thêm rằng đã có tiến triển trong cuộc đàm phán, nhưng vẫn chưa đủ để loại bỏ chương trình uranium làm giàu của Iran và đảm bảo Tehran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân. Iran nhiều lần khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ nhằm mục đích hòa bình.
“Họ đã đi theo hướng của chúng ta, đó là lý do chúng ta có thể nói rằng chúng ta đã có một số dấu hiệu tốt, nhưng họ chưa tiến đủ xa. Tôi nghĩ thực sự có thể đạt được một thỏa thuận lớn ở đây, nhưng tôi nghĩ điều đó phụ thuộc vào phía Iran để tiến thêm bước nữa", ông Vance nói, đặt trách nhiệm lên Iran về việc quay lại bàn đàm phán.
“Câu hỏi lớn từ giờ trở đi là liệu Iran có đủ linh hoạt, liệu Iran có chấp nhận những điều quan trọng mà chúng ta cần thấy để mọi việc được hoàn thành hay không. Chúng ta phải lấy được vật liệu uranium làm giàu từ Iran. Chúng ta phải thấy cam kết dứt khoát của họ về việc không phát triển vũ khí hạt nhân", ông Vance nhấn mạnh.
Phó Tổng thống Mỹ nói thêm: “Cho dù chúng ta có tiếp tục đàm phán hay không, liệu cuối cùng chúng ta có đạt được thỏa thuận hay không, tôi thực sự nghĩ rằng bóng đang nằm trên sân của Iran vì chúng ta đã đưa ra rất nhiều điều kiện. Chúng ta đã làm rõ những lằn ranh đỏ của mình"
Phản ứng của Iran
Trong cuộc điện đàm với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hôm 13/4, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết những yêu cầu vô lý của Mỹ đã ngăn cản một thỏa thuận trong cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran tại Pakistan.
“Chúng tôi đã nêu rõ các điều kiện ngừng bắn và vẫn cam kết tuân thủ. Những yêu cầu quá mức của Mỹ đã ngăn cản việc đạt được một thỏa thuận... Iran sẽ chỉ tiếp tục đàm phán trong khuôn khổ luật pháp quốc tế", ông Pezeshkian nói.
“Việc đe dọa eo biển Hormuz sẽ gây ra những hậu quả sâu rộng cho thế giới", ông Pezeshkian nói thêm, đề cập đến lời đe dọa của ông Trump về việc phong tỏa các cảng của Iran ở vịnh Ba Tư.
