"Ong bắp cày" xuất hiện, thay đổi cuộc chơi
Ông Dmitry Sadovnik, phó tổng giám đốc công ty sản xuất máy dò UAV Ten, tiết lộ với hãng tin RIA Novosti rằng, lần đầu tiên quân đội Ukraine (AFU) sử dụng một loại UAV tấn công cánh cố định mới để tập kích các mục tiêu của Nga tại Donetsk. Ông Sadovnik xác định đó là loại Hornet (Ong bắp cày), dựa trên các mảnh vỡ thu được tại hiện trường, nơi một tòa nhà dân cư, đường dây điện và cơ sở sản xuất bị hư hại.
Mặc dù Hornet đã được phát hiện trước đó ở vùng Zaporizhia, nhưng cuộc tấn công vào Donetsk đã khẳng định khả năng hoạt động của loại UAV tấn công tầm trung này. Trong quân đội Nga (RFAF), Hornet được đặt mật danh "Martian-2", trong khi "Martian-1" là biệt danh của Bumblebee, một loại UAV 4 cánh quạt mang vũ khí của cùng nhà sản xuất.
Cả Hornet và Bumblebee đều sở hữu những tính năng độc đáo, khiến chúng trở nên đặc biệt nguy hiểm: hệ thống định vị quán tính - quang học tự động, hệ thống thu nhận và nhận dạng mục tiêu quang điện tiên tiến sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), cùng khả năng truyền dữ liệu mã hóa nhảy tần.
Sự kết hợp này mang lại hiệu quả hoạt động tối ưu, khiến chúng gần như không thể bị phát hiện bởi các máy dò tiêu chuẩn và máy quét tần số vô tuyến. Đáng chú ý, các UAV này miễn nhiễm với các hệ thống tác chiến điện tử (EW) - công cụ tiêu chuẩn mà các đơn vị Nga thường dùng để bảo vệ vị trí.
Ukraine phóng UAV Hornet phá hủy radar phản pháo Zoopark-1M của Nga một cách chính xác (Video: Telegram).
Kênh Telegram của Nga "Molot Witchm", liên kết với dự án "Bóng ma Novorossiya", thẳng thắn nhận định: "Đây là một UAV cực kỳ nguy hiểm do phát ra tiếng động nhỏ, không bị máy dò phát hiện, có thể bay sâu vào khu vực hậu phương của chúng ta (Nga) và có khả năng chống lại tác chiến điện tử".
UAV Hornet được trang bị hệ thống định vị vệ tinh và khả năng tự điều khiển, với tầm hoạt động lên đến 145km và tải trọng 5kg. Một chuyên gia xác nhận mảnh vỡ cho thấy nó có xuất xứ từ Swift Beat LLC, công ty của Mỹ chuyên phát triển hệ thống UAV cho Ukraine. Vào tháng 7/2025, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã ký thỏa thuận với công ty này để sản xuất nhiều loại UAV, bao gồm cả UAV tấn công tầm xa.
Hornet không phải là UAV bốn cánh quạt hay UAV FPV hạng nhẹ. Nó giống một chiếc máy bay hơn, tăng tốc và tấn công mục tiêu từ trên cao với tốc độ ở giai đoạn cuối vượt quá 200km/h, thậm chí đạt 300km/h trong một số trường hợp. Việc đánh chặn Hornet bằng vũ khí thông thường là cực kỳ khó khăn, đòi hỏi phải bắn trúng các vị trí hiểm yếu như đầu đạn, bộ điều khiển bay hoặc pin.
Đầu đạn của Hornet nặng 4kg (theo RIA Novosti là 5kg), đủ để tấn công một nhà kho, thiết bị hoặc sở chỉ huy. Truyền thông Nga đưa tin AFU đang tích cực sử dụng Hornet để tấn công sâu vào hậu phương RFAF, bao gồm cả các đoàn xe ở khoảng cách hơn 50km từ đường giới tuyến. Thiết bị này có thể hoạt động cả ban ngày và lúc chạng vạng, với chất lượng hình ảnh "rất ấn tượng".
Trước đây, các biện pháp đối phó UAV tương đối đơn giản: khí tài điện tử gây nhiễu, radar và máy dò quang học phát hiện, sau đó dùng vũ khí cá nhân hoặc pháo tự động tiêu diệt. Tuy nhiên, Hornet và Bumblebee đã phá vỡ cách tiếp cận này trên nhiều mặt:
Thứ nhất, khả năng lái tự động: Hệ thống đo lường quán tính - quang học giúp UAV không cần liên lạc liên tục với người điều khiển nên gần như không có gì để gây nhiễu.
Thứ hai, tần số mã hóa phi tiêu chuẩn: Các máy quét tần số vô tuyến tiêu chuẩn không thể phát hiện chúng.
Thứ ba, dẫn đường bằng trí tuệ nhân tạo: UAV tự động khóa mục tiêu và điều chỉnh phương pháp tiếp cận; người điều khiển chỉ cần thiết lập khu vực mục tiêu.
Thứ tư, tốc độ và cấu hình tấn công: Việc bắn hạ một phương tiện di chuyển trên 200km/h bằng hỏa lực súng bộ binh có xác suất thành công rất thấp.
Một chiếc UAV Hornet chuẩn bị được phóng đi (Ảnh: US Army).
Sản phẩm "đậm chất Mỹ", thay đổi cục diện chiến tranh
Các loại UAV tấn công Bumblebee và Hornet cũng đã bắt đầu được đưa vào sử dụng trong quân đội Mỹ cho thấy chúng không chỉ là sản phẩm dành riêng cho Ukraine mà còn hướng tới thị trường rộng lớn hơn.
Sự quan tâm của Lầu Năm Góc đối với các UAV này là một trường hợp cá biệt, khi Mỹ thường đầu tư vào các giải pháp có khả năng né tránh hệ thống phòng không và tác chiến điện tử của đối thủ tiềm năng.
Việc chính phủ Ukraine ký hợp đồng với Swift Beat LLC vào mùa hè năm 2025 xác nhận Hornet không phải là nguyên mẫu thử nghiệm mà là sản phẩm sản xuất hàng loạt. Hornet và Bumblebee có thể là những đại diện đầu tiên của một lớp UAV mới, sản xuất hàng loạt, với hệ thống điều khiển bằng AI, không cần điều khiển thủ công và có khả năng tự bay đến mục tiêu.
Việc triển khai chúng dọc theo chiến tuyến để tấn công sâu vào hậu phương đã và đang làm thay đổi tính toán của cả hai bên: hậu phương không còn là vùng an toàn, và các hệ thống tác chiến điện tử truyền thống đang mất đi một phần hiệu quả.
Cuộc chạy đua giữa các UAV như vậy cùng các biện pháp đối phó là một trong những hướng đi công nghệ chính của cuộc xung đột Nga - Ukraine và Hornet dường như đang dẫn đầu cuộc đua này.
