Chọn lựa của Tổng thống Trump trước thách thức hạt nhân Iran

Như tuyên bố trước đó của Tổng thống Trump, Mỹ hôm qua 3.4 tiếp tục tấn công mạnh mẽ nhằm vào Iran khi đánh sập hoàn toàn cây cầu lớn nhất của nước này. Chủ nhân Nhà Trắng cảnh báo sẽ còn nhiều diễn biến nữa, đồng thời đe dọa hủy các nhà máy điện của đối phương.

Ngược lại, Hãng thông tấn Tasnim dẫn thông báo từ Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cùng ngày tuyên bố đã bắn rơi thêm một máy bay tiêm kích thế hệ 5 tàng hình F-35 của Mỹ. Tasnim đăng tải nhiều hình ảnh được cho là chụp mảnh vỡ máy bay, nhưng giới phân tích cho rằng hình ảnh đó có thể là của dòng chiến đấu cơ F-15. Phía Mỹ chưa lên tiếng phản hồi về thông báo của IRGC.

Từ thách thức

Ảnh: Reuters

Quay lại tháng 6.2025, Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch quân sự "Búa nửa đêm" và "Sư tử trỗi dậy" để tấn công vào các cơ sở hạt nhân Fordow và Isfahan của Iran. Sau cuộc tấn công, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tự tin tuyên bố "tham vọng hạt nhân của Iran đã bị xóa sổ". Nhưng thực tế, cuộc tấn công khi đó được cho là chỉ phá hủy một số máy ly tâm, thiết bị và cơ sở vật chất, còn các chi tiết quan trọng về chương trình hạt nhân vẫn chưa rõ bị thiệt hại thế nào.

Quan trọng nhất, kho dự trữ uranium được cho là đã làm giàu đến 60% của Iran ở đâu? Theo Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi phát biểu vào ngày 9.3, kho dự trữ hạt nhân đang ở 2 địa điểm: khu phức hợp đường hầm ngầm Isfahan, cùng với Natanz.

Liên quan vấn đề này, một câu hỏi khác là tình trạng thiết bị hạt nhân và chuyên môn của Iran. Sau chiến dịch "Sư tử trỗi dậy", đại diện Israel còn tiết lộ nước này đã ám sát 14 nhà khoa học hàng đầu của Iran và tấn công các cơ sở sản xuất máy ly tâm trên khắp nước này. Nhưng dường như Iran vẫn duy trì một số năng lực hạt nhân, vận hành một số lò phản ứng nghiên cứu và điện hạt nhân. Ngoài ra, có thể có các máy ly tâm khác thực tế được cất giữ thành công ở các cơ sở ngầm để tiếp tục chương trình hạt nhân bí mật.

Đến chọn lựa

Nhiều thông tin gần đây cho thấy Tổng thống Trump đang xem xét triển khai quân đội để chiếm giữ hoặc phá hủy kho dự trữ 440,9 kg uranium làm giàu 60% của Iran. Nếu dùng giải pháp quân sự, ông Trump có thể có 3 chọn lựa.

Lựa chọn thứ hai là tiến hành đột kích các cơ sở mục tiêu để phá hủy vật liệu cùng thiết bị từ bên trong. Chọn lựa này đòi hỏi một lực lượng viễn chinh lớn để bảo vệ một vành đai xung quanh các cơ sở, các đội phá hủy để phá vỡ các lối vào đường hầm bị chôn vùi và các đội phá hủy cơ sở. Mỗi nhân lực đều phải trang bị các thiết bị chuyên dụng. Khi cho nổ từ bên trong, Iran khó có thể phục hồi vật liệu hạt nhân. Nhưng nếu không có kiểm chứng hiệu quả, thì không có gì đảm bảo rằng tất cả các vật liệu phân hạch đã bị phá hủy.

Lựa chọn thứ ba là tấn công phá vỡ các lối vào đường hầm, xác định và loại bỏ vật liệu hạt nhân, rồi vận chuyển ra khỏi Iran. Muốn làm được điều này, Mỹ cần huy động lực lượng khổng lồ cả binh sĩ chiến đấu lẫn hậu cần, triển khai máy bay vận chuyển hàng hóa và nhiều phương tiện cần thiết để đưa vật liệu ra khỏi Iran. Chiến dịch như vậy được các chuyên gia quân sự mô tả là "đặc biệt phức tạp nhất trong lịch sử". Không những vậy, chọn lựa này cũng đầy rủi ro.

Tất nhiên, vẫn có thể có những giải pháp ngoại giao nhưng cũng không hề dễ dàng, bởi sau những gì đã xảy ra với Iran, thể chế cầm quyền nước này nhiều khả năng càng quyết tâm sở hữu vũ khí hạt nhân để phòng ngừa các rủi ro trong tương lai.