Đại biểu Nguyễn Công Hoàng (Thái Nguyên) nhận định công chức đang công tác tại các cơ quan, nên mối quan hệ giữa luật sư công với thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên khi tham gia xử lý các vụ việc có thể phát sinh tình huống luật sư công lại là lãnh đạo của thẩm phán, kiểm sát viên hoặc điều tra viên.
"Khi luật sư công ngồi ở dưới để nói liệu thẩm phán có công minh để xử lý và nói lại được không. Hoặc nếu luật sư công là cấp dưới, mặc dù việc đó rất đúng nhưng liệu có dám nói thẩm phán là lãnh đạo của mình hay không. Chưa kể, đôi khi còn nhiều mối quan hệ khác, ví dụ như gia đình, bố mẹ, anh em... Tôi nghĩ chế định này rất tốt nhưng cần bổ sung thêm quy định để luật sư công mang lại lợi ích nhưng phải đảm bảo công bằng", đại biểu đặt vấn đề.
Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) cũng bày tỏ băn khoăn khi luật sư công vừa là cán bộ, công chức, viên chức vừa phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn như luật sư theo quy định của Luật Luật sư hiện hành.
Theo bà, quy định này sẽ gây khó trong triển khai, đặc biệt là yêu cầu tập sự hành nghề luật sư.
Cán bộ, công chức, viên chức muốn trở thành luật sư công phải tập sự tại các tổ chức hành nghề luật sư trong thời gian ít nhất 6 tháng. "Vậy họ sẽ tập sự ở đâu, cơ chế quản lý ra sao khi vẫn phải thực hiện nhiệm vụ chuyên môn tại cơ quan", đại biểu Dung nêu ý kiến.
Khi luật sư hành nghề theo cơ chế hợp đồng, phục vụ quyền lợi khách hàng, cán bộ, công chức, viên chức lại thực hiện nhiệm vụ công vụ. Sự khác biệt này khiến việc tập sự khó phù hợp với mục tiêu của luật sư công là bảo vệ lợi ích của Nhà nước.
Với cán bộ, công chức, viên chức trong thời gian tập sự thì phải như luật sư, dự khán các phiên tòa và tập sự với các điều kiện để được công nhận là luật sư công. Nữ đại biểu đặt câu hỏi trong thời gian thực hiện nhiệm vụ tập sự thì thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của cơ quan, đơn vị được giao như thế nào.
Từ đó, đại biểu đề xuất không quy định thời gian tập sự, chỉ cần hoàn thành đào tạo luật sư và đáp ứng tiêu chuẩn là đủ điều kiện công nhận luật sư công.
Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cũng đề nghị cần rành mạch, rõ ràng, để không chồng chéo về nhiệm vụ. Theo ông, luật sư công thực hiện nhiệm vụ kiêm nhiệm nên phải rõ ràng "lúc nào thực hiện nhiệm vụ luật sư công để bảo vệ quyền lợi chính đáng, hợp pháp cho cơ quan, đơn vị mình và lúc nào thực hiện nhiệm vụ chuyên môn".
"Lúc làm luật sư công, lúc thực hiện nhiệm vụ chuyên môn. Họ bận đi hầu tòa, lo nghiên cứu tài liệu để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho cơ quan, đơn vị, bỏ những nhiệm vụ chuyên môn, mà nhiệm vụ chuyên môn là nhiệm vụ chính chứ không phải nhiệm vụ phụ, luật sư công chỉ là nhiệm vụ kiêm nhiệm", đại biểu Hòa phân tích.
Về chế độ, chính sách, ông Hòa đánh giá chế định luật sư công chưa có tiền lệ và chưa có đánh giá tác động, "mỗi tỉnh, thành 1 tháng hầu tòa bao nhiêu vụ, mỗi bộ hầu tòa bao nhiêu vụ để có luật sư công tham gia được hưởng chế độ, chính sách".
Ông cho rằng, có những trường hợp 1 tháng luật sư công không tham gia một vụ việc nào mà được hưởng 100% lương theo chế độ.
Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (TPHCM) cho biết, số lượng vụ việc có tính chất pháp lý phát sinh ở mỗi cơ quan, đơn vị không giống nhau.
Bà đánh giá, việc cử luật sư công còn phụ thuộc vào chuyên môn và sở trường nên có thể có tình trạng như đại biểu Hòa nêu. Do đó, bà đề nghị cân nhắc khi ban hành nghị định, cần bổ sung thêm điều kiện như: trong tháng có phát sinh vụ việc có tính chất pháp lý hoặc các điều kiện không được hưởng chế độ hỗ trợ...
Phát biểu giải trình sau đó, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết về tiêu chuẩn luật sư công trước hết phải đáp ứng tiêu chuẩn của luật sư theo quy định Luật Luật sư, nhằm đảm bảo tư cách pháp lý khi tham gia các vụ kiện quốc tế.
Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu theo hướng quy định khái quát trong nghị quyết và giao Chính phủ quy định chi tiết cho phù hợp với đặc thù của luật sư công.
Về chế độ, chính sách với luật sư công, đa số ý kiến đồng tình cần cơ chế đủ hấp dẫn để thu hút nhân lực chất lượng cao.
Các đề xuất như linh hoạt mức bồi dưỡng theo vụ việc, bổ sung cơ chế khen thưởng, Bộ trưởng khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu, tiếp thu để hoàn thiện dự thảo trình Quốc hội.
