Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cho biết trong quý 1, xung đột tại Trung Đông đã làm gián đoạn các tuyến vận tải quan trọng, từ đó gây ra cú sốc tăng giá dầu trên thị trường năng lượng thế giới và làm chi phí logistics tăng mạnh.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) so với tháng trước của tháng 1 tăng 0,05%, tháng 2 tăng 1,14%, tháng 3 tăng 1,23%. Bình quân quý 1, CPI tăng 3,51% so với cùng kỳ năm trước, lạm phát cơ bản tăng 3,63%.
Trước tình hình đó, nước ta có nhiều giải pháp để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, ổn định kinh tế vĩ mô như: tiếp tục giảm 2% thuế giá trị gia tăng; miễn, giảm 47 khoản phí, lệ phí đến hết năm 2026; bổ sung 8.000 tỷ đồng dự toán chi ngân sách nhà nước để tạm ứng cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu.
Do giá xăng dầu thế giới tăng mạnh từ tháng 3 và tác động lan tỏa đến giá cước vận chuyển, chi phí logistics và các hàng hóa thiết yếu khác, Bộ Tài chính cập nhật 3 kịch bản lạm phát năm 2026 là tăng trong khoảng 4,5%, 5% và 5,5%.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam dự báo lạm phát bình quân năm 2026 tăng trong khoảng 5±0,5%. Các tổ chức quốc tế mới đây đã cập nhật dự báo lạm phát bình quân của Việt Nam từ 3,8-4,9%.
Các bộ, ngành tăng cường theo dõi, phân tích diễn biến cung cầu và giá các mặt hàng thiết yếu để quản lý chặt chẽ, tránh các trường hợp trục lợi chính sách, đặc biệt trong những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp từ chi phí nhiên liệu như vận tải, logistics, vật liệu xây dựng, lương thực, thực phẩm.
"Các bộ, ngành với chức năng, nhiệm vụ của mình chỉ đạo và yêu cầu các doanh nghiệp thực hiện nghiêm việc kê khai, niêm yết giá theo quy định, không lợi dụng biến động chi phí để tăng giá một cách bất hợp lý" - Phó Thủ tướng chỉ đạo.
Phó Thủ tướng lưu ý về việc chú trọng các giải pháp bảo đảm điều hòa cung cầu, nhất là đối với những nhóm hàng thiết yếu như xăng dầu, điện, lương thực, thực phẩm, nguyên liệu đầu vào cho sản xuất.
Các bộ, ngành, địa phương đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát thị trường, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá. Việc này nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi đầu cơ, găm hàng thao túng giá hoặc vi phạm pháp luật về giá, các trường hợp không kịp thời giảm giá đối với các mặt hàng có chi phí đầu vào đã điều chỉnh giảm theo giá thế giới.
Đồng thời, Phó Thủ tướng yêu cầu kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong kinh doanh vận chuyển xăng dầu tại khu vực biên giới nhằm hưởng chênh lệch giá.
Một nhiệm vụ khác được Phó Thủ tướng giao là tăng cường triển khai hiệu quả và giám sát thực hiện các biện pháp kê khai, niêm yết, công khai thông tin về giá; kiểm tra việc chấp hành pháp luật và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về giá.
Các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm theo dõi sát diễn biến cung cầu, giá cả thị trường các mặt hàng thuộc lĩnh vực quản lý để có biện pháp điều hành phù hợp nhất đối với những mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân như lương thực thực phẩm, điện, vật liệu xây dựng, giáo dục, y tế; theo dõi chặt chẽ biến động của các nhóm hàng có tác động gián tiếp như vàng, ngoại tệ và bất động sản.
Với hàng hóa và dịch vụ do Nhà nước định giá dự kiến có phương án điều chỉnh thì các bộ, ngành, địa phương chú trọng rà soát yếu tố chi phí, đánh giá kỹ tác động lên mặt bằng giá tại địa phương nói riêng và cả nước nói chung, tránh tăng khi chưa đủ các điều kiện phù hợp.
Doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ chi phí đầu vào, tiết giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng cường trách nhiệm, chia sẻ khó khăn, bảo đảm hài hòa lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng chỉ đạo kịp thời giảm giá bán khi chi phí đầu vào giảm, nếu chưa cần thiết phải điều chỉnh thì cần cân nhắc kỹ thời điểm và mức độ điều chỉnh giá.
Với công tác điều hành giá mặt hàng quan trọng thiết yếu khác thì các bộ, ngành, địa phương theo dõi sát diễn biến cung cầu, giá cả thị trường để có biện pháp điều hành phù hợp. Trong thời điểm thị trường có nhu cầu tăng cao, Phó Thủ tướng lưu ý không để xảy ra tình trạng thiếu hàng, gián đoạn nguồn hàng, gây tăng giá đột biến bất hợp lý.
