Sáng 23/4, Quốc hội nghe tờ trình và thảo luận ở hội trường về dự kiến chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027.
Trình bày tờ trình của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về Chương trình giám sát năm 2027, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho biết năm 2027, Ủy ban Thường vụ Quốc hội báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định việc tổ chức đoàn giám sát để tiến hành giám sát 2 chuyên đề.
Cụ thể, chuyên đề 1 là giám sát về việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính.
Chuyên đề 2 là giám sát về việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021-2026.
Sau khi Quốc hội quyết định lựa chọn một chuyên đề, chuyên đề còn lại sẽ do Ủy ban Thường vụ Quốc hội trực tiếp tổ chức giám sát.
Phát biểu thảo luận sau đó, đại biểu Trần Thị Hoa Ry (Cà Mau) cơ bản thống nhất nội dung đề xuất giám sát chuyên đề 1 để Quốc hội giám sát tối cao, song đề nghị bổ sung thêm nội dung liên quan sắp xếp chính quyền địa phương 2 cấp để đánh giá tổng thể hơn.
Bà cho rằng, qua thực tiễn, việc tổ chức, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp có sự nỗ lực của toàn hệ thống, nhân dân đồng tình, ủng hộ và bước đầu phục vụ nhân dân tốt hơn nhưng hiện còn khó khăn.
Theo bà Trần Thị Hoa Ry, việc phân cấp dù được quan tâm nhưng nhiều nội dung chưa thực chất, giao việc nhưng chưa giao quyền. Thực tế, nhiều nhiệm vụ đã được chuyển cho chính quyền cơ sở nhưng quyết định cuối cùng vẫn nằm ở cấp trên.
"Nếu cấp cơ sở là nơi gần dân nhất, hiểu thực tiễn nhất mà không có quyền quyết định thì mô hình 2 cấp chỉ giảm tầng nấc hình thức chứ chưa phải nâng cao hiệu quả thực chất. Vấn đề đặt ra là việc gắn với địa bàn cơ sở thì phải giao cho cơ sở quyết định và chịu trách nhiệm toàn diện, đồng thời cần tập trung rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật theo hướng loại bỏ cơ chế xin ý kiến tràn lan, chỉ giữ lại các lĩnh vực thật sự nhạy cảm. Bên cạnh đó phải chuyển mạnh sang hậu kiểm, bởi nếu vẫn duy trì tiền kiểm dày đặc thì phân cấp sẽ không bao giờ đi vào thực chất" - ĐBQH nêu ý kiến.
Phản ánh tình trạng quá tải công việc ở cấp cơ sở, bà Trần Thị Hoa Ry lấy ví dụ một cán bộ cấp xã hiện nay có thể đồng thời xử lý hồ sơ đất đai, giải quyết thủ tục hành chính, tham gia công tác an sinh, lại phải thực hiện nhiều loại báo cáo định kỳ.
Trong khi đó, theo cơ cấu hiện nay, UBND xã có 2 phòng là phòng Kinh tế và phòng Văn hóa làm tham mưu cho UBND xã đảm nhận công việc liên quan khoảng 14 sở, mỗi phòng liên quan 7 sở.
"Thực tiễn ở xã, số lượng hồ sơ hành chính tăng mạnh nhưng biên chế chưa thật sự phù hợp dẫn đến tình trạng tồn đọng, giải quyết chậm. Tôi cho rằng nếu chỉ giảm tầng nấc mà không giảm việc và tối ưu quy trình thì thực chất là chuyển áp lực từ cấp trên xuống cấp dưới, làm nghẽn hệ thống ở nơi gần dân nhất" - bà nói.
Đại biểu Trần Thị Hoa Ry cho rằng cần tập trung rà soát toàn diện thủ tục hành chính, cắt giảm thực chất các khâu trung gian và báo cáo hình thức. Đồng thời, đại biểu đề nghị chuẩn hóa quy trình, trách nhiệm rõ ràng, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và điều chỉnh biên chế cho thực sự phù hợp.
Ngoài ra, theo bà Trần Thị Hoa Ry, năng lực cán bộ cơ sở chưa theo kịp yêu cầu. Khi xử lý vấn đề liên quan đến đầu tư, quy hoạch, chuyển đổi số, nhiều cán bộ còn lúng túng vì kỹ năng còn chưa chuyên sâu. Nữ đại biểu nhấn mạnh nếu phân cấp mà không nâng năng lực sẽ dẫn đến 2 hệ quả: hoặc không dám làm hoặc làm sai. Cả 2 đều làm giảm hiệu quả của cải cách.
Từ đây, bà đề nghị cần chính sách tương xứng, đủ mạnh để thu hút nhân lực chất lượng cao về cơ sở. Bà kiến nghị bên cạnh giám sát về thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc còn cần bổ sung sắp xếp tổ chức bộ máy ở địa phương để tiến hành ngay.
