Khi thông báo phát động chiến dịch không kích quy mô lớn vào Iran hôm 28/2, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đây sẽ là cuộc chiến chóng vánh, đồng thời nhắn gửi người dân Iran rằng "giờ phút tự do của các bạn đang đến".
Nhưng sau hơn một tháng, người dân Iran vẫn đang phải vật lộn sinh tồn giữa cuộc chiến chưa thấy hồi kết, đối mặt với cảnh mất kế sinh nhai, nhà cửa hư hại và nỗi ám ảnh từ các vụ nổ. Nhiều người tự hỏi tương lai sẽ đi về đâu, liệu quê hương họ sẽ còn bị tàn phá đến mức độ nào nữa, khi ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy cuộc chiến đang lan rộng, thay vì sẽ "kết thúc nhanh chóng" như ông Trump nói.
Người phụ nữ ngồi giữa đống đổ nát của một tòa nhà ở thủ đô Tehran sau cuộc không kích từ Mỹ - Israel hôm 12/3. Ảnh: AP
Theo 10 người Iran mà hãng thông tấn AP phỏng vấn, cuộc sống của họ hiện vô cùng chông chênh và bất định. Họ phải đối mặt với thần chết gần như mỗi ngày khi những vụ nổ xảy ra ở khắp nơi.
Các doanh nghiệp đứng bên bờ vực phá sản vì không thể làm ăn, kinh doanh. Tình trạng mất kết nối Internet gần như cô lập người dân với thế giới bên ngoài và khiến việc liên lạc trong nội bộ Iran trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
"Tôi nghĩ chúng tôi đã nếm trải đủ mọi điều tồi tệ nhất có thể", một nhà thiết kế 26 tuổi ở Tehran nói.
Những cuộc không kích bất tận
Tổng thống Trump cho hay Mỹ đã ném bom khoảng 13.000 mục tiêu tại Iran trong một tháng qua, chưa kể những cuộc tấn công của Israel. Nhịp độ không kích kinh hoàng đang định hình lại cuộc sống hàng ngày tại Tehran.
Một kỹ sư sống tại thành phố này đang cố gắng tìm ra quy luật của các đợt không kích để có thể xác định khung giờ an toàn. Anh nhận ra Mỹ, Israel gần đây tăng cường không kích vào ban đêm, với các vụ nổ liên tục thắp sáng bầu trời.
Một tối gần đây, tên lửa phát nổ làm rung chuyển nhà anh ngay lúc đang có khách. Họ trèo lên sân thượng, cố gắng xác định vị trí tên lửa rơi nhưng vô vọng. "Chúng tôi chẳng thấy ngọn lửa nào cả", anh nói.
Anh cho rằng các cuộc không kích hiện đã ít dần đi hoặc có lẽ "cảm nhận của chúng tôi đã thay đổi" khi mọi người dần quen với cảnh bom đạn.
Anh luôn cảm thấy bất an mỗi khi người thân hay bạn bè ra đường và thường xuyên bị mất ngủ. Trước chiến sự, anh đã nhận được một lời mời làm việc nhưng không rõ liệu cơ hội đó còn không. Anh lo rằng không bao lâu nữa, nhiều người sẽ phải chật vật với tiền thuê nhà và các hóa đơn sinh hoạt.
Công chức nhà nước, những người chiếm phần lớn trong lực lượng lao động, vẫn được nhận lương. Tuy nhiên, các doanh nghiệp tư nhân lại đang chật vật để trả lương cho nhân viên do phải đóng cửa nhiều ngày liên tục hoặc cắt giảm giờ làm.
Người thân di chuyển một nạn nhân thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ - Israel ở Tehran hôm 27/3. Ảnh: AP
Khủng hoảng kinh tế, nhân đạo
Chủ một xưởng sản xuất đồ da thời trang ở Tehran cho biết doanh nghiệp của cô đang đối mặt nguy cơ phải ngừng hoạt động.
"Khi kinh tế đi xuống, những mặt hàng không thiết yếu là thứ đầu tiên bị gạch khỏi danh mục mua sắm", cô nói. Phần lớn doanh thu của cô đến từ bán hàng trực tuyến và tình trạng mất kết nối Internet đã khiến "những đơn hàng vốn đã ít ỏi trở về con số không".
Kể từ khi các cuộc biểu tình giận dữ vì kinh tế lao dốc nổ ra tại Iran hồi tháng một, cô phải sống dựa vào số tiền tiết kiệm ít ỏi và từ đó đến nay, cô vẫn không thể quay trở lại làm việc bình thường.
Khi chiến sự nổ ra vào ngày 28/2, cô đã chuyển về nhà bố mẹ đẻ. Chỉ vài ngày sau, một vụ nổ từ đòn không kích của Mỹ và Israel làm hư hại căn hộ mà cô vừa rời đi. Giống như hầu hết người dân Iran, cô không có bảo hiểm nhà ở, vì vậy, cô sẽ phải tự bỏ tiền túi để sửa chữa.
Hiện tại, cô chỉ dám rời khỏi nhà bố mẹ để mua nhu yếu phẩm.
Nhiều người dân Iran đã di tản về miền bắc đất nước, khu vực vốn ít chịu ảnh hưởng của chiến sự. Nhưng Rasht, một trong những thành phố chính tại đây, đang quá tải bởi dòng người đổ về từ Tehran và các nơi khác, gây áp lực lớn lên nguồn lực của địa phương.
Một bác sĩ tại bệnh viện nhi ở Rasht cho biết số lượng bệnh nhân đã tăng gần gấp đôi. Thuốc men đang dần cạn kiệt và không ít bệnh nhân hiện phải tự mua một số vật tư cơ bản như thuốc kháng sinh hay dịch truyền từ thị trường bên ngoài.
Bác sĩ này cho hay tình trạng mất kết nối Internet đang ảnh hưởng đến việc truy cập bệnh án và kiểm tra liều lượng thuốc trực tuyến cho bệnh nhân.
Lo về tương lai
Trong suốt thời gian qua, người dân Iran luôn phải đấu tranh với những cảm xúc đan xen về cuộc chiến và tương lai phía trước.
Chính quyền tiếp tục tổ chức các cuộc tuần hành ủng hộ chính phủ trên đường phố nhằm thể hiện tinh thần đoàn kết của người dân. Lực lượng dân quân Basij, vốn chịu trách nhiệm về an ninh nội bộ, đã tăng cường tuần tra ngay cả khi họ đang là mục tiêu của các cuộc không kích.
Người kỹ sư ở Tehran cho rằng hàng thập kỷ chính phủ quản lý yếu kém đã khiến người dân Iran phải chịu nhiều khổ cực. Tuy nhiên, anh khẳng định điều đó không thể biện minh cho các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Anh cảm thấy phẫn nộ trước những thương vong và thiệt hại mà Iran phải chịu.
Anh đang cố gắng biến nỗi phẫn nộ thành quyết tâm gây dựng lại. "Tôi sẽ mạnh mẽ hơn sau cuộc chiến này. Tôi sẽ chịu nhiều tổn thương, giống như đất nước của mình vậy. Nhưng cuộc sống là vậy, chúng tôi sẽ khiến mọi thứ trở nên tốt đẹp hơn".
Khi xung đột mới nổ ra, Tổng thống Trump đã kêu gọi người dân Iran lật đổ các lãnh đạo của họ. Hiện tại, ông cho biết đang đàm phán với những quan chức cấp cao ở Tehran, những người mà ông khẳng định là đã "cầu xin" một thỏa thuận, dù không nêu tên cụ thể. Phía Iran phủ nhận việc có bất kỳ cuộc đối thoại nào đang diễn ra.
Một số người dân Iran lo ngại cuộc chiến cuối cùng sẽ để lại một nước Cộng hòa Hồi giáo bị tổn thương nhưng sẽ cứng rắn hơn trước.
Khói bụi bốc lên cuồn cuộn sau một cuộc không kích ở Tehran hôm 2/3. Ảnh: AP
"Chính quyền Iran hiện cứng rắn hơn bao giờ hết", người bác sĩ tại Rasht cho biết. "Tôi sợ họ sẽ trút cơn giận dữ lên những người dân phản đối, những người họ coi là kẻ thù từ bên trong đất nước".
Tại tây nam Iran, một nữ luật sư trước đây từng hy vọng rằng chiến dịch gây áp lực từ Mỹ - Israel có thể tạo ra thay đổi nào đó cho đất nước mình. Nhưng sau một tháng hứng chịu bom đạn, bà dường như trở nên hướng nội và trầm mặc hơn, mệt mỏi bởi tình trạng cô lập và những thứ không thể tự định đoạt.
"Không có dấu hiệu của hy vọng, không ước mơ, không niềm vui", bà nói. "Nỗi lo về tương lai đã bao trùm tất cả".
Vũ Hoàng (Theo AP, AFP, Reuters)
