BBC hôm nay cho biết 12 cường kích A-10 Mỹ đã hạ cánh xuống căn cứ không quân Lakenheath ở Anh hôm 30/3. Dữ liệu theo dõi hàng không cho thấy chúng thuộc Phi đoàn số 107, xuất phát từ căn cứ không quân vệ binh quốc gia Pease ở bang New Hampshire. 6 cường kích A-10 khác cũng rời căn cứ Pease trong ngày 31/3 và dự kiến đáp xuống sân bay Lakenheath.
Một phi đoàn cường kích A-10 hoàn chỉnh của không quân Mỹ thường có 18-24 máy bay. Điều này đồng nghĩa lực lượng di chuyển từ Mỹ đến Anh trong hai ngày qua đã tương đương một phi đoàn. Số phi cơ trên có thể cơ động tới gần Iran trong những ngày tới, do sân bay Lakenheath là điểm dừng chân chủ đạo của các máy bay quân sự từ Mỹ đến Trung Đông.
Lầu Năm Góc chưa lên tiếng về thông tin.
Cường kích A-10 hạ cánh xuống căn cứ không quân Lakenheath tại Anh hôm 30/3. Ảnh: Aviationist
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine hôm 19/3 cho biết cường kích A-10 đang "săn tìm xuồng tấn công nhanh của Iran" ở eo biển Hormuz. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth vài ngày sau tuyên bố chiến đấu cơ A-10 "đang oanh tạc tự do" tại khu vực.
Nguồn tin của tạp chí quân sự Air & Space Forces cho biết cường kích A-10 còn được huy động cho nhiệm vụ tấn công các nhóm dân quân thân Iran tại Iraq. Video được đăng trên mạng xã hội cũng cho thấy một số máy bay A-10 Mỹ bay thấp và công kích những căn cứ dân quân.
A-10 là cường kích do hãng Fairchild Republic phát triển từ đầu thập niên 1960 để thay thế dòng A-1 Skyraider, sản xuất hàng loạt từ năm 1972 và biên chế vào không quân Mỹ năm 1977.
Đây là máy bay được chế tạo chuyên biệt cho nhiệm vụ yểm trợ đường không tầm gần cho bộ binh, ưu tiên khả năng tấn công xe tăng, thiết giáp và lực lượng mặt đất đối phương, khiến chúng được mệnh danh là "sát thủ diệt tăng". Những chiếc A-10 cũng có thể đóng vai trò trạm kiểm soát không lưu tiền phương, điều phối các chiến đấu cơ khác tấn công mục tiêu mặt đất.
Cường kích A-10 tấn công căn cứ dân quân tại tỉnh Al Anbar, Iraq hôm 25/3. Video: X/Osinttechnical
Vũ khí chính của A-10 là pháo tự động GAU-8 với 7 nòng xoay cỡ 30 mm, tốc độ bắn tối đa 3.900 phát mỗi phút, tầm bắn hiệu quả 1.200 m. Mỗi chiếc còn được trang bị 11 giá treo vũ khí, với tổng khối lượng vũ khí và thùng dầu phụ là gần 7,3 tấn. Phiên bản A-10C có thể sử dụng nhiều loại bom, rocket và tên lửa dẫn đường với độ chính xác cao, cùng tên lửa AIM-9 Sidewinder để tự vệ.
Điểm mạnh của A-10 là độ bền và khả năng sống sót cao. Phi công được bảo vệ bởi phần thân dạng bồn tắm làm bằng titan, có thể chịu được đạn pháo 23 mm. Động cơ máy bay được bố trí trên cánh đuôi ngang và trong cánh đuôi đứng, giúp chúng không hút các mảnh vụn từ đường băng dã chiến và hạn chế một phần tín hiệu nhiệt trước đầu dò hồng ngoại của tên lửa vác vai.
Dù vậy, A-10 cũng tồn tại một số điểm yếu như tốc độ chậm, khả năng cơ động kém, thiếu các hệ thống gây nhiễu và chỉ thị mục tiêu tiên tiến. Điều này khiến chúng chỉ có thể phát huy tối đa ưu thế khi không quân Mỹ đã làm chủ hoàn toàn bầu trời, không còn mối đe dọa từ tiêm kích và các tổ hợp tên lửa phòng không đối phương.
Quân đội Mỹ đang tìm cách loại biên toàn bộ phi đội A-10 vào năm tài khóa 2026, sớm hơn hai năm so với kế hoạch ban đầu, bất chấp vẫn thường xuyên sử dụng chúng trong chiến đấu. Vai trò yểm trợ tầm gần của A-10 sau đó sẽ được giao cho tiêm kích tàng hình F-35A và oanh tạc cơ.
Tuy nhiên, quốc hội Mỹ phản đối ý định đẩy nhanh tiến độ loại biên cường kích A-10. Tháng 12/2025, cơ quan này đình chỉ kế hoạch cho nghỉ hưu 102 trong tổng số 162 phi cơ còn lại trong biên chế.
Phạm Giang (Theo BBC, Air & Space Forces)
