Thượng nghị sĩ Dân chủ Jeanne Shaheen và thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis, đồng chủ tịch Nhóm Quan sát NATO của Thượng viện Mỹ, ngày 3/4 ra tuyên bố chung, khẳng định bất kỳ tổng thống nào tính chuyện rút khỏi NATO "đều làm tổn hại lợi ích an ninh quốc gia của chính nước Mỹ" và mang lại lợi ích cho các đối thủ như Nga, Trung Quốc.
Họ nhấn mạnh quốc hội sẽ không cho phép Mỹ rút khỏi NATO. "Quốc hội và người dân Mỹ đều hiểu rằng chúng ta mạnh hơn khi đứng cùng các đồng minh. Đó là sự thật cơ bản, phớt lờ điều đó chỉ khiến chính chúng ta phải trả giá", tuyên bố chung có đoạn.
Khi chiến sự Iran leo thang, Tổng thống Donald Trump nhiều lần tức giận dọa rút Mỹ khỏi NATO, đẩy liên minh vào tình thế mong manh nhất từ trước tới nay.
Tuy nhiên, theo luật, ông Trump không thể đơn phương rút Washington khỏi liên minh, bởi quyết định này cần 2/3 thượng nghị sĩ tại Thượng viện ủng hộ, hoặc một đạo luật được lưỡng viện quốc hội thông qua. Các thượng nghị sĩ cho rằng cả hai kịch bản này đều rất khó thành hiện thực.
Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen (trái) và Thượng nghị sĩ Thom Tillis. Ảnh: IFN
Ông Trump mô tả các đồng minh châu Âu "ủng hộ hời hợt" chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran. Ông cũng nhiều lần kêu gọi các đồng minh hỗ trợ hộ tống tàu dầu qua eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới vốn bị Iran gần như phong tỏa, nhưng NATO đến nay chưa nhận lời.
Tổng thống Mỹ sau đó cho biết đang nghiêm túc cân nhắc rút Mỹ khỏi NATO, gọi liên minh là "hổ giấy". Trong tuyên bố chung, bà Shaheen và ông Tillis cho rằng cách mô tả này là "không phù hợp với những gì NATO đã làm sau vụ khủng bố 11/9/2001".
Khoảng 3.500 binh sĩ Mỹ và đồng minh NATO đã thiệt mạng trong cuộc chiến chống khủng bố tại Afghanistan kéo dài 20 năm sau đó.
Cựu lãnh đạo phe đa số Thượng viện Mitch McConnell, thành viên đảng Cộng hòa, và thượng nghị sĩ Dân chủ Chris Coons ngày 2/4 cũng nhấn mạnh vai trò của NATO với nước Mỹ. "Lần duy nhất NATO tham chiến là để đáp trả một cuộc tấn công nhằm vào nước Mỹ. Washington không được xem nhẹ sự hy sinh này, cũng như cam kết của các đồng minh rằng họ sẵn sàng hy sinh lần nữa", McConnell và Coons viết.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 3/4 tỏ lo ngại về căng thẳng giữa ông Trump và NATO, cảnh báo những phát ngôn liên tục của lãnh đạo Mỹ có thể "làm suy yếu liên minh từ gốc rễ".
Đức Trung (Theo Militaly Times, AP, AFP)
