Hôm 24/4, Quốc hội đã thông qua việc bỏ ngưỡng doanh thu chịu thuế 500 triệu đồng với hộ kinh doanh, và giao Chính phủ quy định mức cụ thể. Dự kiến ngưỡng chịu thuế sẽ được tăng lên 1 tỷ đồng.
Bà Châu, chủ một hộ kinh doanh thực phẩm tại phường Tân Sơn Nhất (TP HCM), cho biết trước đây doanh thu mỗi năm thường trên 500 triệu đồng. Quý đầu năm nay, sức mua yếu khiến doanh thu giảm tới 60%.
Dù vậy, điều các chủ hộ kinh doanh như bà Châu lo lắng là thủ tục và cách triển khai chính sách. Để xuất hóa đơn điện tử, bà phải đầu tư 15-20 triệu đồng mua máy POS, máy in, cùng 6 triệu đồng mỗi năm cho phần mềm và chi phí duy trì chữ ký số. Khi kinh doanh giảm sút, các khoản chi này trở thành gánh nặng cố định với các hộ kinh doanh nhỏ.
"Hộ kinh doanh quy mô nhỏ vẫn phải thực hiện rất nhiều thủ tục như đăng ký, duy trì hóa đơn điện tử, lưu dữ liệu giao dịch, kê khai định kỳ...", bà nói.
Ngoài ra, theo bà, hướng dẫn từ cơ quan chức năng mỗi nơi một kiểu khiến tiểu thương lúng túng, tốn thêm chi phí tuân thủ.
Quầy hàng tại chợ Đồng Xuân (Hà Nội). Ảnh: Giang Huy
Theo ông Lê Hồng Đức, kế toán tại một công ty dịch vụ ở phường Tân Sơn Hòa (TP HCM), hộ có doanh thu dưới ngưỡng nộp thuế vẫn phải kê khai định kỳ mỗi năm hai lần (tháng 1 và 7). Việc ghi chép sổ sách hàng ngày là bắt buộc. Tuy nhiên, nhiều tiểu thương lớn tuổi hoặc kinh doanh lâu năm gặp khó ở khâu kê khai điện tử do không rành về công nghệ.
Các chuyên gia cho rằng việc ngưỡng miễn thuế có thể nâng lên 1 tỷ đồng mới giải quyết được "phần ngọn". Trọng tâm chính sách vẫn phải là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục để giảm gánh nặng tuân thủ cho nhóm kinh doanh nhỏ.
Ông Nguyễn Hoàng Sơn, Phó chủ tịch Hội tư vấn và đại lý thuế TP HCM kiêm CEO Việt Tín, cho rằng dù nâng ngưỡng chịu thuế đến mức nào, trở ngại lớn nhất với hộ kinh doanh vẫn hiện hữu - đó là khả năng tiếp cận công nghệ để kê khai thuế.
Theo ông, phần lớn chủ hộ kinh doanh là người lớn tuổi, chưa quen việc dùng thiết bị, ứng dụng số và chưa nắm đầy đủ quy định thuế mới. Bên cạnh đó, hầu hết hộ kinh doanh nhỏ không có nhân sự kế toán chuyên trách. Chủ hộ thường tự mình buôn bán, ghi sổ và xử lý các thủ tục thuế. Khối lượng việc dồn vào một người trong khi chưa quen thao tác trên ứng dụng khiến họ dễ sai sót, dẫn tới các chế tài xử phạt.
"Bên cạnh tăng ngưỡng miễn thuế như đề xuất, ngành thuế cần tiếp tục "cầm tay chỉ việc" hộ kinh doanh để họ bỏ tâm lý e ngại, chuyển sang chủ động thích ứng với chính sách mới", ông Sơn nhìn nhận.
Theo số liệu của Bộ Tài chính, giai đoạn 2022-2025 cả nước có 3-4 triệu hộ kinh doanh, trong đó hơn 2 triệu hộ khai thuế ổn định, đóng góp khoảng 2% tổng thu ngân sách.
Bà Lê Thị Duyên Hải - Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam, nhận xét hộ kinh doanh không ngại đóng thuế, điều họ cần là quy trình thủ tục dễ dàng, minh bạch, đặc biệt về giới hạn xử phạt. "Họ cần được hỗ trợ để kinh doanh chuẩn, quản trị tốt, từ đó 'lớn hơn'", bà Hải chia sẻ.
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cũng cho rằng trong bối cảnh việc làm con người bị đe dọa bởi trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa, hộ kinh doanh là mô hình phù hợp để khuyến khích phát triển nền "kinh tế bạc" - những người về hưu khởi sự kinh doanh. Do đó, chính sách cần đảm bảo việc dễ tuân thủ, để người kinh doanh an tâm, hoạt động minh bạch, và thực hiện nghĩa vụ nộp thuế một cách đàng hoàng
Để tạo thuận lợi cho cá nhân, hộ kinh doanh, các chuyên gia khuyến nghị cơ quan quản lý hoặc VCCI cần ban hành một cẩm nang hướng dẫn về thủ tục. Cẩm nang này phải chi tiết và dễ hiểu, giúp những người mới khởi sự kinh doanh dễ dàng nắm bắt các loại giấy tờ, nghĩa vụ thuế để an tâm buôn bán, tránh rủi ro vi phạm.
Hà Đông - Thủy Dung
