Thông thường, tàu hàng đi qua kênh đào Panama sẽ trả mức phí cố định, dao động từ 300.000 đến 400.000 USD tùy loại tàu, thông qua đặt chỗ trước. Tuy nhiên, các công ty không có đặt chỗ vẫn có thể đi qua bằng cách trả thêm phí bổ sung, thông qua đấu giá giành suất. Suất đi ưu tiên sớm được trao cho bên ra giá cao nhất, thay vì chờ nhiều ngày ngoài khơi Thành phố Panama để đến lượt.
Tàu chở hàng đi qua kênh đào Panama ngày 21/2/2025. Ảnh: AFP
Trước đây, để đi sớm hơn, doanh nghiệp trả thêm khoảng 250.000 - 300.000 USD. Nhưng những tuần gần đây, nhu cầu có suất đi qua mà không đặt chỗ trước tăng mạnh, do eo biển Hormuz bị phong tỏa buộc các tàu hàng chuyển hướng.
Do đó, phí bổ sung trung bình đã tăng lên khoảng 425.000 USD và những suất đấu giá cao nhất lên đến 4 triệu USD, tức gấp khoảng 10 lần. Quản lý kênh đào Panama Ricaurte Vásquez lấy ví dụ một trong các công ty ra giá cao nhất là nhà vận tải năng lượng.
"Đó là một con tàu chở nhiên liệu tới châu Âu, nhưng họ đã chuyển hướng sang Singapore vì nơi đó đang thiếu nhiên liệu", ông tiết lộ. Trong khi, các công ty dầu mỏ khác cũng đã trả thêm phí bổ sung hơn 3 triệu USD để đẩy có suất đi nhanh qua kênh, trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh.
Ông Vásquez cho biết không có tình trạng tàu ùn ứ tại kênh đào. Chi phí tăng chủ yếu do các thay đổi lộ trình phút chót và nhu cầu cấp bách, cần di chuyển nhanh hơn khi thương mại hỗn loạn. Ông nhấn mạnh rằng mức phí này không phải là mức giá chung của thị trường. "Họ tự quyết định sẽ trả giá cao đến đâu", ông nói.
"Với tất cả các vụ đánh bom, tên lửa, máy bay không người lái..., các công ty cho rằng việc đi qua kênh đào Panama an toàn và ít tốn kém hơn", Rodrigo Noriega, nhà phân tích kiêm luật sư tại thành phố Panama, bình luận.
Theo ông, phí bổ sung để tàu hành được ưu tiên đi nhanh qua Kênh đào Panama có thể còn tăng, nếu xung đột tiếp tục kéo dài và giá dầu tăng vọt. Giá dầu Brent có thời điểm vượt 107 USD mỗi thùng trong tuần này, tăng mạnh so với khoảng 66 USD mỗi thùng hồi cùng kỳ 2025.
"Không ai thực sự lường trước được những tác động cuộc chiến sẽ gây ra đối với thương mại toàn cầu", ông bình luận. Ông Rodrigo Noriega cũng cho rằng chính phủ cũng đang "tối đa hóa những gì có thể kiếm được từ Kênh đào Panama".
Dù đang tăng thu từ những cuộc đấu giá bán suất đi nhanh, Panama cũng chịu tác động tiêu cực từ căng thẳng địa chính trị. Hôm 22/4, Bộ Ngoại giao nước này cáo buộc Iran đã "cưỡng ép chiếm giữ" trái phép một con tàu treo cờ Panama, thuộc công ty MSC Francesca tại Eo biển Hormuz (Italy).
Phiên An (theo AP)
