Hàng trăm nhà leo núi và đội ngũ hỗ trợ (Sherpa) đang tập trung tại Trạm căn cứ Everest (Everest Base Camp - EBC) ở độ cao hơn 5.300 m để chờ đợi mở đường lên đỉnh núi cao nhất thế giới. Một khối băng lớn (serac) xuất hiện tại khu vực thác băng Khumbu đang cản trở toàn bộ lộ trình, buộc các đoàn thám hiểm phải tạm dừng mọi hoạt động di chuyển lên cao.
Đoàn thám hiểm di chuyển gần thác băng Khumbu hôm 22/4, trong bối cảnh lộ trình lên Trạm 1 đang bị phong tỏa. Ảnh: Purnima Shrestha/Reuters
Thác băng Khumbu là một trong những đoạn đường nguy hiểm nhất trong hành trình chinh phục Everest từ phía Nepal. Đây là dòng sông băng chuyển động liên tục với những vết nứt sâu và các khối băng khổng lồ có thể đổ sụp bất cứ lúc nào.
Khối băng treo mất ổn định khiến đội ngũ chuyên gia địa phương chưa thể lắp đặt hệ thống dây thừng và thang nhôm để thông lộ trình như mọi năm. Thông thường, vào thời điểm tháng 4-5, lộ trình lên các trạm cao hơn đã được thiết lập xong.
Adriana Brownlee, đồng sở hữu công ty thám hiểm AGA Adventures, cho biết các chuyên gia đang sử dụng các công nghệ hiện đại như hình ảnh 3D và thiết bị bay không người lái để theo dõi biến động của khối băng.
"Chúng tôi cần một bức tranh rõ ràng về thời điểm khối băng có thể đổ sụp tự nhiên để đảm bảo an toàn cho việc đi lại", bà Brownlee nói.
Các phương án can thiệp nhân tạo như dùng muối để làm tan băng đã được thảo luận, nhưng giới chuyên gia nhận định tốt nhất là để thiên nhiên tự vận động. Nếu khối băng chưa sụp đổ, rủi ro về một vụ lở băng hàng loạt là rất lớn, nhất là khi có hàng chục người cùng di chuyển qua, tạo ra rung chấn lên bề mặt băng vốn đã mong manh.
Việc chậm trễ mở đường đang gây ra tâm lý lo ngại về tình trạng "tắc nghẽn giao thông" trên đỉnh núi. Để chinh phục đỉnh Everest, các nhà leo núi cần thực hiện các đợt xoay vòng, di chuyển lên xuống giữa các trạm ở độ cao khác nhau để cơ thể thích nghi với tình trạng thiếu oxy. Việc bị kẹt lại tại Trạm căn cứ khiến lịch trình này bị dồn nén.
Bianca Adler, 18 tuổi, người đang hướng tới kỷ lục nhà leo núi Australia trẻ nhất chinh phục Everest, đã có mặt tại EBC từ ngày 20/4. Cô cho biết kế hoạch xoay vòng bị trì hoãn. Trong thời gian chờ đợi, các nhà leo núi phải duy trì thể lực bằng cách tập luyện trên các tháp băng nhỏ gần Trạm căn cứ và thực hành kỹ năng đi qua thang nhôm bắc ngang các kẽ nứt sâu.
Lịch sử Everest từng ghi nhận những thảm kịch liên quan đến các khối serac. Năm 2014, một khối băng khổng lồ đổ sụp tại Khumbu đã gây ra vụ lở tuyết khiến 16 Sherpa thiệt mạng. Năm 2019, nhà leo núi nổi tiếng Garrett Madison cũng từng phải hủy bỏ chuyến thám hiểm vì những rủi ro tương tự tại khu vực này.
Gelje Sherpa, chuyên gia có nhiều năm tham gia cố định lộ trình tại thác băng Khumbu, nhận định rằng địa hình tại Khumbu đang trở nên nguy hiểm hơn do tác động của hiện tượng nóng lên toàn cầu. So với nhiều năm trước, cấu trúc băng hiện kém bền vững hơn, các vết nứt mở rộng nhanh và các khối băng treo xuất hiện thường xuyên hơn do nhiệt độ tăng cao. Biến đổi khí hậu không chỉ làm thay đổi hình thái địa chất mà còn thu hẹp "cửa sổ thời tiết", giai đoạn ngắn ngủi trong tháng 5 khi sức gió giảm xuống mức an toàn để các đoàn có thể thực hiện hành trình lên đỉnh.
Những chiếc lều được dựng lên tại Trạm Căn cứ Everest vào ban đêm, khi các nhà leo núi chờ đợi thác băng Khumbu mở cửa. Ảnh: Bianca Adler
Nếu hàng trăm người cùng xuất phát vào một thời điểm hẹp sau khi lộ trình được thông suốt, thảm cảnh hàng dài người đứng chờ trên các sườn núi dốc như năm 2019 có thể tái diễn.
Đến giữa tháng 4, Cục Du lịch Nepal đã cấp 297 giấy phép leo núi Everest cho mùa xuân này. Để giảm thiểu rủi ro và tình trạng quá tải từ những người thiếu kinh nghiệm, chính quyền Nepal đã thực hiện nhiều biện pháp như tăng phí leo núi và đề xuất luật yêu cầu nhà leo núi phải từng chinh phục ít nhất một đỉnh núi cao trên 7.000 m tại Nepal trước khi đăng ký leo Everest.
Dù chi phí và thời gian đầu tư cho mỗi chuyến thám hiểm rất lớn, các đơn vị tổ chức vẫn ưu tiên tính mạng của khách hàng và nhân viên lên hàng đầu.
"Điều quan trọng nhất là tôn trọng ngọn núi, các công ty thám hiểm đang thảo luận để phối hợp nhịp nhàng, tránh tình trạng tất cả cùng đi lên một lúc khi đường mở", bà Brownlee nhấn mạnh.
Tại Trạm nền Everest, hàng trăm người vẫn đang chờ khối băng treo đổ sụp, tín hiệu cho thấy thiên nhiên đã mở đường để mùa leo núi chính thức bắt đầu.
Mai Phương (Theo CNN)
