Theo dự thảo đề án vùng phát thải thấp Hà Nội đang lấy ý kiến, từ ngày 1/7 thành phố sẽ thí điểm tại vùng lõi Hoàn Kiếm với diện tích 0,5 km2, chu vi 3,5 km, dân số khoảng 20.000. Cụ thể, việc thí điểm sẽ thực hiện trong phạm vi 11 tuyến phố gồm: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân, Lý Thái Tổ.
Xe buýt điện tuyến số 43 lưu thông qua khu vực Nhà hát lớn, quận Hoàn Kiếm. Ảnh: Hoàng Phong
Để triển khai, thành phố đã bố trí 20 bãi đỗ ôtô, xe máy. Dự kiến trong vành đai 1 có 80 bến xe, bãi đỗ (Hoàn Kiếm 3; phường Cửa Nam 2; Ngọc Hà 8; Giảng Võ 7; Hai Bà Trưng 19; phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám 3; Ô Chợ Dừa 7; Ba Đình 11 và phường Tây Hồ 20 bãi).
Trạm xe đạp công cộng hiện có 3 điểm với 50 xe gồm điểm số 15 Lê Thánh Tông; vườn hoa 19/8 và 32 Lý Thường Kiệt 2. Giáp ranh khu vực thí điểm có 10 trạm với khoảng 160 xe thường xuyên hoạt động. Dự kiến thành phố sẽ bổ sung khoảng 30-35 trạm/điểm cho thuê xe đạp, xe đạp điện và số lượng phương tiện khoảng 250-300.
Phường Hoàn Kiếm đã phối hợp cùng các đơn vị liên quan khảo sát các điểm để bố trí vị trí tủ đổi pin, trạm sạc, đồng thời thêm các điểm trông giữ phương tiện kết hợp trạm sạc tại 3 bãi đỗ xe ngầm đang đề xuất xây dựng.
Không gian đi bộ Hồ Gươm được tổ chức từ năm 2016 là điều kiện thuận lợi để thành phố thí điểm vùng phát thải thấp tại vùng lõi Hoàn Kiếm. Ảnh: Ngọc Thành
Để giám sát, khu vực lõi Hoàn Kiếm hiện đã lắp đặt camera thông minh và sẽ bổ sung để kiểm soát phương tiện vào - ra vùng phát thải thấp. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã làm việc với đối tác cung cấp phần mềm cùng 6 trạm quan trắc giúp kiểm tra phát thải tại vùng này.
Sở Xây dựng đã lên phương án điều chỉnh tổ chức mạng lưới xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh trong khu vực; thay xe điện, mở mới các tuyến buýt nhỏ có lộ trình đi qua tuyến phố nhỏ, trong khu vực phát thải thấp nhằm kết nối ra các điểm trung chuyển lớn. Tuyến đường sắt đô thị số 2 với ga ngầm C9 nằm trong khu vực này.
Bên cạnh sự chuẩn bị về hạ tầng, khu vực thí điểm cũng có các "điều kiện mềm". Cụ thể, khu vực thí điểm và khung giờ hạn chế phương tiện gần như đồng nhất với không gian đi bộ Hồ Gươm và vùng phụ cận.
Khu vực này duy trì phố đi bộ từ 10 năm qua, phạm vị gồm hầu hết tuyến phố dự kiến thí điểm vùng phát thải thấp, khung giờ tổ chức phố đi bộ từ 19h thứ sáu hàng tuần đến 24h chủ nhật. Trong thời gian tổ chức tuyến phố đi bộ, thành phố cấm toàn bộ phương tiện đi vào khu vực.
Vạch màu xanh là các tuyến đường dự kiến thí điểm vùng phát thải thấp từ 1/7. Nguồn: Theo dự thảo đề án
Hai tuyến phố thí điểm vùng phát thải thấp không nằm trong không gian đi bộ Hồ Gươm là Nguyễn Hữu Huân và Lê Thái Tổ thì đang trong quá trình cải tạo, mở rộng quảng trường Đông Hồ Gươm.
Một yếu tố "hạ tầng mềm" khác là khả năng chuyển đổi phương tiện và tính sẵn sàng của người dân. Theo Niên giám Thống kê Hà Nội năm 2023, khu vực vành đai 1 (gồm vùng lõi Hoàn Kiếm) có thu nhập bình quân cao hơn mức trung bình toàn thành phố, tỷ lệ hộ nghèo thấp và mức độ tiếp cận phương tiện giao thông công cộng tốt hơn vùng ngoại thành.
Yếu tố trên tạo thuận lợi để người dân chuyển đổi sang phương tiện sạch (xe máy điện, ôtô điện, xe đạp), đặc biệt khi thành phố triển khai chính sách hỗ trợ tài chính theo Nghị quyết của HĐND sẽ ban hành trước khi thí điểm.
Ngoài ra, khu vực có nhiều cơ quan hành chính, trường học, doanh nghiệp dịch vụ du lịch, tác động lan tỏa của các chiến dịch truyền thông và thay đổi thói quen giao thông sẽ nhanh hơn so với các khu vực khác, theo UBND thành phố.
Điểm trông giữ xe trên đường Trần Quang Khải, phường Hoàn Kiếm. Ảnh: Võ Hải
Dựa trên hệ thống tiêu chí pháp lý, số liệu quan trắc môi trường tin cậy, dữ liệu về giao thông, cũng như điều kiện hạ tầng và khả năng chuyển đổi phương tiện, UBND thành phố đánh giá vùng lõi Hoàn Kiếm đáp ứng đầy đủ yêu cầu để lựa chọn thí điểm vùng phát thải thấp đầu tiên của Hà Nội, cũng là vùng phát thải thấp đầu tiên của cả nước.
Võ Hải
