Thuyết âm mưu bùng lên ở Mỹ sau vụ mưu sát ông Trump

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Đệ nhất phu nhân Melania Trump tối 25/4 bước vào sảnh hội nghị ở khách sạn Washington Hilton để dự tiệc tối dành cho phóng viên chuyên trách Nhà Trắng.

Đây là sự kiện thường niên do Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng (WHCA) tổ chức, với sự tham gia của nhiều quan chức nội các, nghị sĩ và các nhà báo nổi bật ở Mỹ.

20 phút sau khi Tổng thống Mỹ yên vị, loạt tiếng súng vang lên bên ngoài. Cole Tomas Allen, 31 tuổi, đã mang súng lao qua chốt kiểm tra an ninh, bắn bị thương một sĩ quan Mật vụ, nhưng bị khống chế trước khi vào được phòng tiệc. Ông Trump và các lãnh đạo Mỹ cùng quan khách nhanh chóng được sơ tán.

6 tiếng sau, hạ nghị sĩ Jasmine Crockett, thành viên đảng Dân chủ đại diện bang Texas, bày tỏ nghi ngờ trên mạng xã hội rằng vụ nổ súng là dàn dựng.

"Đã có tổng thống Mỹ nào trải qua nhiều vụ 'ám sát hụt' đến thế chưa?", Crockett viết trên Threads lúc 2h51 ngày 26/4. "Có lẽ là do luật súng đạn lỏng lẻo, có lẽ do chúng ta thiếu ngân sách cho hoạt động chăm sóc sức khỏe tâm thần, hoặc có lẽ nó là giả. Ai mà biết được...".

Cơ quan thực thi pháp luật Mỹ đang điều tra và chưa có bằng chứng cho thấy vụ nổ súng của Allen là "dàn dựng". Tuy nhiên, thuyết âm mưu vô căn cứ kiểu này lại đang lan truyền nhanh chóng trên mạng, ám chỉ rằng đây là sự kiện "cờ giả", thuật ngữ dùng để chỉ một sự kiện được dàn dựng nhằm phục vụ mục đích chính trị nào đó.

Theo phân tích của Washington Post về các bài đăng trên mạng xã hội và podcast, khoảng 1/5 số người có ảnh hưởng và chính trị gia cánh tả hoặc theo đường lối tự do đã sử dụng ngôn ngữ mang tính thuyết âm mưu khi nói về vụ nổ súng.

Một trong những giả thuyết mà họ đưa ra là ông Trump và cộng sự đã dàn dựng vụ "ám sát hụt" để thu hút sự ủng hộ của cử tri, trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ với Tổng thống giảm và đảng Cộng hòa được dự báo sẽ thất bại trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.

Họ trích video phóng viên Aishah Hasnie chuyên đưa tin về Nhà Trắng của Fox News bị cắt sóng trực tiếp, cho rằng đây là bằng chứng cho thấy những người dàn dựng đang ngăn cô vạch trần sự việc. Tuy nhiên, Hasnie sau đó đính chính trên X rằng cuộc gọi của cô từ khách sạn Washington Hilton về đài bị ngắt "vì trong phòng mất sóng".

Nhà Trắng cũng bác bỏ các thuyết âm mưu như vậy. "Bất cứ ai nghĩ rằng Tổng thống Trump dàn dựng các vụ ám sát chính mình đều là kẻ ngu ngốc", người phát ngôn Davis Ingle tuyên bố.

Không chỉ những người thuộc cánh tả, một số thành viên cánh hữu trong phong trào Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA) cũng lan truyền thuyết âm mưu liên quan đến vụ nổ súng. Họ cho rằng sự kiện nhằm củng cố kế hoạch xây dựng phòng khiêu vũ Nhà Trắng, dự án đang bị chỉ trích vì chưa được quốc hội thông qua. Ông Trump nói rằng công trình này là cần thiết vì nó được thiết kế nhằm ngăn chặn các vụ tấn công tương tự trong tương lai.

Ashley St. Clair, người từng có ảnh hưởng trong phe MAGA, cho rằng ngay sau khi vụ nổ súng xảy ra, hàng chục người có ảnh hưởng theo tư tưởng bảo thủ và những người ủng hộ ông Trump đã đồng loạt đăng bài trên X với cùng một thông điệp về sự cần thiết phải xây một phòng khiêu vũ mới để đảm bảo an ninh, như yêu cầu của ông Trump.

Theo Clair, điều này cho thấy có "sự phối hợp" nhất định và nhiều người đã chia sẻ luận điểm trên trong các nhóm kín, nhằm tăng tính thuyết phục của nó. "Mọi thứ trong MAGA đều là giả, được dàn dựng và phối hợp", cô nói trong một video TikTok.

Whitney Phillips, giáo sư Đại học Oregon, người nghiên cứu về chính trị thông tin, cho hay việc các bên nỗ lực tái hiện bức tranh về sự việc dựa trên những mảnh thông tin rời rạc có nguy cơ tạo ra một "thực tế méo mó" về vấn đề.

"Việc cùng nhau tìm kiếm ý nghĩa là một trong những điều đầu tiên xảy ra khi có khủng hoảng hoặc sự kiện mà câu trả lời không rõ ràng, hoặc có bất kỳ sự mơ hồ nào. Mà ngày nay, sự mơ hồ luôn tồn tại", Phillips nói.

Joan Donovan, giáo sư Đại học Boston, cho hay các thuyết âm mưu thường tồn tại rất lâu. "Thuyết âm mưu cực kỳ khó quên, chúng giữ chân mọi người và khiến họ quay lại", bà nói. "Mọi người thường rơi vào bẫy này".

Tuy nhiên, các thuyết âm mưu vô căn cứ đó lại chạm đúng một vấn đề được dư luận Mỹ quan tâm, là ông Trump thực sự muốn xây phòng khiêu vũ và ông đã tuyên bố rằng vụ nổ súng cho thấy cần phải xây phòng khiêu vũ ở Nhà Trắng.

"Chúng ta cần phòng khiêu vũ đó", ông nói tại buổi họp báo ở Nhà Trắng sau vụ nổ súng. Khoảng 10 tiếng sau, ông tiếp tục đăng trên Truth Social rằng vụ nổ súng "sẽ không bao giờ xảy ra với Phòng khiêu vũ Quân sự Tối mật đang xây dựng tại Nhà Trắng".

Giáo sư Phillips cho hay ông Trump đã gây ra cảm giác "mâu thuẫn" khó chịu cho một số người khi nói về phòng khiêu vũ quá sớm sau vụ nổ súng, thôi thúc họ đi đến kết luận một cách vội vàng. "Nó giống như một trò chơi lắp ghép từ ngữ để thêu dệt âm mưu vậy", chuyên gia này nhận định.

Hồng Hạnh (Theo Washington Post)