Bác sĩ Hoàng Quyết Tiến, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết nguy cơ y cơ mắc thoái hóa khớp gia tăng theo tuổi, đặc biệt ở nhóm ít vận động hoặc làm việc văn phòng. Tổn thương khớp bắt đầu từ rất sớm, có thể mất từ vài tháng đến vài năm trước khi gây đau rõ rệt. Các giai đoạn thoái hóa khớp gối từ sớm, nhẹ, trung bình đến mức độ nặng có cách nhận biết, chẩn đoán cũng như mục tiêu điều trị khác nhau.
Khác với nhiều cơ quan khác trong cơ thể, sụn khớp không có mạch máu và thần kinh cảm nhận đau. Ở giai đoạn sớm, lớp sụn bao xung quanh các đầu khớp và phần xương dưới sụn bị hao mòn nhẹ nên người bệnh chưa cảm nhận rõ rệt cơn đau hay có biểu hiện bất thường nào. Tuy nhiên, tổn thương ở cấu trúc sụn và xương dưới sụn âm thầm tiến triển, gai xương nhỏ đã có thể hình thành trong giai đoạn này và dẫn đến nhiều vấn đề ở giai đoạn tiếp theo.
Các giai đoạn thoái hóa khớp gối với những hư tổn của sụn và xương dưới sụn. Ảnh: Công ty Dược phẩm Eco
Siêu âm khớp, chụp cộng hưởng từ (MRI) có thể quan sát, phát hiện được các tổn thương ở sụn khớp, dây chằng, màng hoạt dịch ở giai đoạn sớm. Người bệnh ở giai đoạn này cần tập trung xây dựng lối sống lành mạnh, kiểm soát cân nặng, vận động thường xuyên, dùng thực phẩm bổ sung để làm chậm quá trình thoái hóa.
Khi thoái hóa khớp phát triển đến độ 2 - giai đoạn nhẹ, ảnh chụp X-quang khe khớp bắt đầu thu hẹp kèm sự xuất hiện của các gai xương. Lúc này, bề mặt sụn trở nên sần sùi và mỏng đi, người bệnh có thể bị đau nhức dai dẳng khi vận động, do gai xương cọ xát vào tổ chức mô xung quanh đầu khớp.
Cơn đau chỉ xuất hiện khi vận động nhiều, cứng khớp nếu không cử động trong vài giờ... Bác sĩ Tiến cho hay vẫn là giai đoạn thoái hóa khớp nhẹ, khuyên người bệnh cần chủ động đi khám ngay khi có các biểu hiện bất thường để được chẩn đoán và có biện pháp ngăn chặn bệnh tiến triển.
Đến độ 3 - giai đoạn trung bình, người bệnh thoái hóa khớp đau nhiều khi vận động, cứng khớp vào buổi sáng khi thức dậy hoặc sau khi không vận động quá lâu, phải xoa bóp một lúc thì mới cử động trở lại. Tình trạng đau nhức kéo dài và âm ỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt.
Hình ảnh chụp X-quang ở giai đoạn này cho thấy dấu hiệu bào mòn, tổn thương rõ rệt của lớp sụn giữa các đầu xương, khe khớp thu hẹp đáng kể và gai xương xuất hiện nhiều hơn. Các mô mềm bao quanh khớp và bao hoạt dịch cũng có thể bị viêm, khiến khớp sưng và đau.
Điều trị thoái hóa khớp độ 3 bao gồm dùng thuốc điều trị kết hợp các biện pháp bổ trợ như vật lý trị liệu, thay đổi lối sống.
Thoái hóa khớp độ 4 - giai đoạn nặng là khi các sụn khớp bao quanh khớp đã bị bào mòn hoàn toàn làm lộ rõ đầu xương, khe khớp hẹp đi nhiều, gai xương hình thành nhiều với kích thước lớn, xương dưới sụn đặc và xơ. Lúc này, một hoạt động đơn giản hay chỉ cần cử động nhẹ cũng gây đau nhức, khiến người bệnh rất khó hoặc hầu như không thể thực hiện được các hoạt động hằng ngày.
Ngoài ra, dịch khớp giảm đáng kể, không đủ để bôi trơn khớp, khiến đầu khớp cọ xát vào nhau mỗi khi cử động làm tăng nặng các cơn đau. Phẫu thuật là phương pháp điều trị ưu tiên.
Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh hướng dẫn các biện pháp cải thiện, phục hồi khớp gối. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Theo bác sĩ Tiến, khi cơn đau khớp xuất hiện, tổn thương thường đã tiến triển đến mức khó phục hồi, bảo tồn cấu trúc khớp. Phương pháp điều trị lúc này chủ yếu nhằm kiểm soát triệu chứng, làm chậm tiến triển bệnh và duy trì khả năng vận động.
Duy trì vận động hợp lý, kiểm soát cân nặng và điều chỉnh tư thế trong sinh hoạt hằng ngày giúp giảm áp lực lên khớp. Bổ sung tinh chất collagen type II không biến tính, collagen peptide thủy phân, màng vỏ trứng, chondroitin sulfate... hỗ trợ duy trì cấu trúc sụn, tăng cường chất lượng dịch khớp, góp phần làm chậm thoái hóa, nhất là ở giai đoạn sớm.
Đình Diệu
