Vụ 300 tấn thịt lợn bệnh: Thực phẩm đưa vào trường học phải có "hồ sơ sống"

Trong chuỗi này, Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát được xác định là đầu mối tiêu thụ và phân phối, cung cấp thịt ra thị trường cho người dân và các bếp ăn của 26 trường tiểu học và rất nhiều trường mầm non tư thục trên địa bàn TP Hà Nội và các tỉnh lân cận.

Vụ việc đặc biệt nghiêm trọng

Trao đổi với báo chí về vấn đề này, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (TP Huế) cho rằng vụ việc lợn bệnh được đưa vào bếp ăn các trường tiểu học, mầm non là đặc biệt nghiêm trọng. Sự việc này đã gióng lên hồi chuông với các cơ quan chức năng cần khẩn trương vào cuộc xử lý nghiêm các vụ thực phẩm bẩn.

Theo nữ đại biểu, các tổ chức, cá nhân nhận phân phối, tiêu thụ thực phẩm bẩn không chỉ vi phạm pháp luật, mà còn là tội ác. Thực phẩm bẩn đưa vào các bữa ăn thường ngày nhẹ thì ngộ độc, nặng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Đại biểu còn lo ngại rằng có thể 300 tấn thịt lợn bệnh vẫn chỉ là "phần nổi của tảng băng chìm". Vì vậy, các cơ quan chức năng cần rà soát thật kỹ các nguồn thực phẩm đưa vào các trường học, không chỉ bậc phổ thông mà cả các căng tin của các trường đại học.

"Việc thanh tra, rà soát cần làm sớm, làm gấp để có kết quả ngay. Những đối tượng vi phạm như nhóm trong đường dây giết mổ, tiêu thụ 300 tấn thịt lợn bệnh vừa qua cần xử lý nghiêm để răn đe", nữ đại biểu TP Huế nêu.

Tình trạng hợp lệ trên giấy tờ, nhưng không đúng thực tế

Cũng trao đổi về vấn đề này, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (TP Hải Phòng) cho biết, dù đã có hành lang pháp lý, nhưng thời gian qua vẫn liên tiếp xuất hiện các vụ việc về mất an toàn thực phẩm. Điều này cho thấy hệ thống kiểm soát an toàn thực phẩm hiện nay vẫn có những kẽ hở.

Trong đó, theo đại biểu, đã có sự đứt gãy quản lý theo chuỗi. An toàn thực phẩm không thể kiểm soát theo từng khâu riêng lẻ mà phải là một chuỗi liên thông từ chăn nuôi - giết mổ - vận chuyển - phân phối - chế biến. Nhưng thực tế, mỗi khâu lại do một cơ quan quản lý khác nhau, tiêu chuẩn và trách nhiệm chưa được liên kết chặt chẽ. Chỉ cần một mắt xích buông lỏng, toàn bộ hệ thống sẽ bị vô hiệu hóa.

Bên cạnh đó, bà Nga cũng nêu có tình trạng hợp lệ trên giấy tờ nhưng không đúng trong thực tế. Nhiều cơ sở có đủ hồ sơ kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc, hợp đồng cung ứng… nhưng quy trình kiểm tra mang tính hình thức. Khi giấy tờ trở thành "tấm lá chắn", còn thực chất không được kiểm chứng đến cùng, thì nguy cơ bị lợi dụng là rất lớn.

Từ thực tiễn các vụ việc vừa qua, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng cần có những điều chỉnh mạnh mẽ cả ở cấp luật và dưới luật. Trước hết, cần bổ sung quy định riêng về an toàn thực phẩm trong bếp ăn học đường như một lĩnh vực có tính đặc thù.

Hiện nay, quy định còn phân tán trong nhiều văn bản, chưa tạo thành một khung pháp lý đủ mạnh. Cần xác định rõ đây là khu vực "nhạy cảm cao", với yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt hơn so với thị trường thông thường.

Bên cạnh đó, bà đề nghị cần siết chặt trách nhiệm truy xuất nguồn gốc đến tận cùng. Không chỉ dừng ở việc có giấy tờ hợp lệ, mà phải có hệ thống truy xuất điện tử, minh bạch, cho phép kiểm tra ngược toàn bộ chuỗi cung ứng. Mỗi lô thực phẩm đưa vào trường học phải có "hồ sơ sống", có thể kiểm chứng bất cứ lúc nào.

Đặc biệt, nữ đại biểu cho rằng cần nâng mức chế tài đối với hành vi cung cấp thực phẩm bẩn đến trường học. Đây không chỉ là vi phạm kinh tế, mà là hành vi xâm hại sức khỏe trẻ em nên cần được xem xét với chế tài nghiêm khắc hơn, kể cả trách nhiệm hình sự trong những trường hợp nghiêm trọng.

Đại biểu Quốc hội đoàn TP Hải Phòng cũng kiến nghị về cơ chế hậu kiểm cũng cần thay đổi theo hướng chủ động, dựa trên phân tích rủi ro. Thay vì kiểm tra dàn trải, cần tập trung vào các khâu có nguy cơ cao, kết hợp công nghệ để giám sát liên tục.

“Để ngăn chặn thực phẩm bẩn vào trường học, điều quan trọng nhất là phải xác định rõ trách nhiệm đến từng chủ thể, tránh tình trạng "tập thể chịu trách nhiệm nhưng không ai chịu trách nhiệm", bà Nga nhấn mạnh.

Còn chính quyền địa phương phải chịu trách nhiệm toàn diện về an toàn thực phẩm trên địa bàn, trong đó có bếp ăn học đường. Đây không chỉ là trách nhiệm quản lý chung, mà cần được cụ thể hóa bằng cơ chế kiểm tra định kỳ, đột xuất và công khai kết quả. Cơ quan quản lý chuyên ngành, đặc biệt là các đơn vị kiểm dịch, phải chịu trách nhiệm trực tiếp về tính xác thực của việc kiểm soát nguồn thực phẩm. 

Mặt khác, nhà trường, với vai trò là đơn vị sử dụng, không thể chỉ "ký hợp đồng và tiếp nhận" mà cần nâng cao trách nhiệm kiểm soát đầu vào, tổ chức kiểm tra chặt chẽ và công khai thông tin với phụ huynh.