Đơn vị làm việc cầm chừng nhưng năm nào cũng cố bầu đủ 20% chiến sĩ thi đua

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng vừa được Chính phủ trình Quốc hội và qua một phiên thảo luận tổ với nhiều góp ý thiết thực của đại biểu Quốc hội.

Theo quy định hiện nay, tỷ lệ cá nhân được xếp loại “hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” bị khống chế không quá 20% số người được xếp loại “hoàn thành tốt nhiệm vụ”, trường hợp đơn vị có thành tích vượt trội cũng không quá 25%.

Trong tờ trình, Chính phủ chỉ ra bất cập khi áp dụng tỷ lệ giới hạn này, đồng thời cho rằng quy định như vậy là không phù hợp và tạo ra điểm nghẽn pháp lý. Do vậy, cần phải sửa đổi, bổ sung.

Khen thưởng cần coi trọng hiệu quả thực tế

Chính phủ đồng thời đề xuất giao Chính phủ quy định tỷ lệ xét tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở”; quy định đối tượng, tỷ lệ đóng góp vào sáng kiến, nhiệm vụ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo để phù hợp với thực tiễn một số ngành, lĩnh vực đặc thù (y tế, giáo dục) có nhiều sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, bảo đảm tính chặt chẽ, chính xác hơn trong việc xét tặng danh hiệu thi đua này.

Về một số vấn đề phát sinh trong thực tiễn cần được bổ sung mới trong luật, Chính phủ đề xuất bổ sung mở rộng thẩm quyền tặng Giấy khen cho Thủ trưởng cơ quan, đơn vị có tư cách pháp nhân của cơ quan, đơn vị có tư cách pháp nhân thuộc bộ, ban, ngành (như các đơn vị ngành dọc cấp tỉnh: Thống kê tỉnh, thành phố; Bảo hiểm xã hội tỉnh, thành phố; Thi hành án tỉnh, thành phố...).

Quy định như vậy để kịp thời động viên, khuyến khích các đơn vị có quy mô tổ chức lớn mà hiện tại chưa có thẩm quyền này.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị chuyển mạnh từ khen thưởng theo quá trình sang khen thưởng theo giá trị thực chất và hiệu quả.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thi đua khen thưởng không chỉ là công cụ ghi nhận thành tích, mà phải là cơ chế tạo động lực, khơi dậy đổi mới sáng tạo, khuyến khích dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặc biệt lưu ý chú trọng khắc phục tình trạng bệnh thành tích, khen thưởng tràn lan, hình thức. “Khen thưởng phải hướng mạnh về cơ sở, người trực tiếp lao động, sản xuất. Thi đua khen thưởng phải tạo sự công bằng, minh bạch, sự lan tỏa, niềm tin trong xã hội, khen một người - động viên nhiều người khác", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu quan điểm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng thời lưu ý, mở rộng khen thưởng mà không giữ được chuẩn mực sẽ dẫn đến lạm phát danh hiệu, nhưng ngược lại, nếu quá thận trọng không kịp thời ghi nhận cũng sẽ triệt tiêu động lực phấn đấu.

Vì thế, dự luật phải được thiết kế với tinh thần dứt khoát, không nửa vời. Khen thưởng phải thực chất, phải đo được, kiểm chứng được và có sức lan tỏa, tránh khen thưởng dựa vào hồ sơ mà chưa phản ánh đúng giá trị đóng góp thực tiễn.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng cho rằng không nên quá cứng nhắc về quy trình hay thời gian công tác để đạt khen thưởng, mà cần coi trọng hiệu quả thực tế và xử lý linh hoạt trong những trường hợp đặc biệt.

Cùng với đó, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh thi đua, khen thưởng cần gắn chặt với các mục tiêu chiến lược quốc gia như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, nhất là tinh thần của các Nghị quyết lớn của Đảng về khoa học, công nghệ và định hướng phát triển đất nước.

Một yêu cầu quan trọng khác được Chủ tịch Quốc hội đề cập là phải bảo đảm công bằng, minh bạch trong khen thưởng.

Người làm tốt phải nhường nhau danh hiệu, làm việc cầm chừng lại có đủ chiến sĩ thi đua

Cũng nêu quan điểm về những nội dung trên, đại biểu Quốc hội Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho rằng không nên quy định cứng tỷ lệ cá nhân được xếp loại “hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” không quá 20% số người được xếp loại “hoàn thành tốt nhiệm vụ”. Ông đưa ra 2 lý do cho quan điểm này.

Thứ nhất, có những cơ quan rất nhiều người hoàn thành tốt nhiệm vụ, khiến việc khen thưởng phải “nhường nhịn nhau”. Hoặc nhiều cơ quan số lượng ít cán bộ, nhân viên, như một đơn vị chỉ có 3-4 người, việc chia tỷ lệ 20% cũng rất bất cập.

Thứ hai, theo đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, nhiều đơn vị không có người thực sự xuất sắc, hoạt động cầm chừng, nhưng vì đủ tiêu chuẩn nên năm nào cũng cố bầu cho đủ 20% “Chiến sĩ thi đua cơ sở”, khiến việc bình bầu không thực chất, những người xuất sắc không có động lực phấn đấu.

Chính phủ đề xuất bổ sung mở rộng thẩm quyền tặng Giấy khen cho Thủ trưởng cơ quan, đơn vị, song đại biểu Nguyễn Lân Hiếu băn khoăn bởi không rõ áp dụng cho cấp nào.

Ông dẫn chứng hiện nay, theo quy định, một bệnh viện thuộc trường như Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Giám đốc chỉ có thể viết thư khen. “Giấy khen và thư khen không biết khác nhau thế nào, nhưng giá trị vật chất chắc chắn như nhau vì theo quy định, từ xưa đến nay, tiền thưởng đi kèm đều do đơn vị đề nghị (bệnh viện) chịu trách nhiệm”, ông Hiếu nói.

Ngoài ra, vị đại biểu cũng chỉ ra bất cập trong việc quy định cứng mốc thời gian gắn với việc khen thưởng phải theo từng mức từ thấp lên cao. Vì thế, ông góp ý dự thảo luật cần sửa đổi theo hướng thành tích đến đâu khen thưởng đến đó, không nhất thiết phải được tặng hình thức khen thưởng ở mức thấp mới được tặng hình thức khen thưởng ở mức cao hơn.