Phát hiện cơ chế trong cơ thể phụ nữ giúp chặn tinh trùng yếu

Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Science Advances cho thấy hệ sinh sản nữ giới không chỉ là nơi tinh trùng đi qua, mà còn có thể tạo ra cơ chế sàng lọc tự nhiên, khiến những tinh trùng yếu khó tiến xa hơn.

“Cửa ải” của tinh trùng

Để tìm hiểu cơ chế này, các nhà khoa học đã sử dụng mô hình vi lưu và mô phỏng máy tính nhằm tái hiện một phần môi trường trong hệ sinh sản nữ giới. Trọng tâm của nghiên cứu là những đoạn hẹp trên đường di chuyển của tinh trùng, tương tự các vị trí nối giữa tử cung và ống dẫn trứng.

Khi dòng chất lỏng đi qua vùng hẹp, tốc độ dòng chảy tăng lên. Điều đó đồng nghĩa tinh trùng phải đối mặt với lực cản lớn hơn nếu muốn tiếp tục bơi ngược dòng. 

Trong điều kiện như vậy, những tinh trùng vận động kém dễ bị đẩy lùi, còn những tinh trùng khỏe hơn sẽ có nhiều cơ hội bám sát thành ống để tiến lên.

Theo nhóm tác giả, các cấu trúc này có thể tạo ra sự cạnh tranh giữa tinh trùng khỏe và yếu. Nói cách khác, không phải tinh trùng nào cũng có cơ hội như nhau trên đường đua đến trứng. Môi trường trong hệ sinh sản nữ giới dường như đã tự tạo ra một cơ chế sàng lọc, trong đó khả năng vận động trở thành yếu tố rất quan trọng.

Quan sát từ mô hình nghiên cứu cho thấy tinh trùng không bơi theo đường thẳng đơn giản khi gặp chướng ngại vật. Chúng thường men theo thành ống, cố tiếp cận đoạn hẹp rồi bị dòng chảy đẩy lệch sang phía đối diện. 

Quá trình này có thể lặp lại nhiều lần. Chỉ một số ít tinh trùng đủ nhanh, đủ linh hoạt mới có thể vượt qua, trong khi phần lớn bị cuốn ngược trở lại.

Cơ hội đến trứng vẫn rất nhỏ

Ngay cả với những tinh trùng khỏe, khả năng đến được trứng vẫn rất thấp. Quá trình thụ tinh vốn là một hành trình sàng lọc khắt khe, trong đó tinh trùng phải vượt qua nhiều lớp rào cản khác nhau. Các điểm hẹp trong đường sinh sản chỉ là một phần nhỏ nhưng lại rất quan trọng của quá trình này.

Về ý nghĩa sinh học, kết quả nghiên cứu được xem là hợp lý, vì khả năng vận động từ lâu đã là tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng tinh trùng. 

Nếu hệ sinh sản nữ giới thực sự tạo ra áp lực chọn lọc ở những đoạn hẹp, điều đó có thể giúp tăng cơ hội cho những tinh trùng có năng lực vận động tốt hơn tiếp tục hành trình.

Tuy nhiên, các nhà khoa học cũng lưu ý rằng phát hiện này không có nghĩa rằng tinh trùng bơi nhanh chắc chắn sẽ thụ tinh thành công. Kết quả cuối cùng còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác trong toàn bộ quá trình sinh sản. Nghiên cứu cũng không nên được hiểu theo hướng cơ thể phụ nữ “chủ động loại bỏ” tinh trùng theo nghĩa tuyệt đối. 

Điều được ghi nhận ở đây là một cơ chế sàng lọc mang tính cơ học và sinh học, hình thành từ cấu trúc của đường sinh sản và đặc điểm của dòng chảy bên trong.

Tuy nhiên, công trình này vẫn mở ra thêm một góc nhìn đáng chú ý về sinh sản ở người và động vật có vú. Thay vì chỉ xem thụ tinh là cuộc đua về số lượng, nghiên cứu cho thấy chất lượng vận động của tinh trùng và môi trường trong cơ thể phụ nữ có thể ảnh hưởng mạnh đến kết quả cuối cùng.