Thứ nhất, về nguồn lực, Chính phủ đề xuất Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước, đồng thời khuyến khích huy động nguồn lực xã hội cho phát triển văn hóa.
Thứ hai, về cơ chế thu hút, khơi thông nguồn lực đầu tư phát triển văn hóa, Chính phủ đề xuất các chính sách hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng; hỗ trợ thuế, phí, lệ phí để đầu tư hình thành các cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa; giao cho cộng đồng dân cư quản lý, vận hành, khai thác, sử dụng một số thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở.
Thứ ba, về cơ chế ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, Chính phủ đề xuất áp dụng mức thuế giá trị gia tăng 5% đối với sản xuất phim, phát hành phim, phổ biến phim, triển lãm, thể dục, thể thao, biểu diễn nghệ thuật; miễn 100% thuế nhập khẩu, phí hải quan để đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm ở nước ngoài được mua đấu giá đem về Việt Nam không vì mục đích lợi nhuận để trưng bày…
Thứ tư, Chính phủ cho rằng cần tập trung nhiệm vụ bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc.
Thứ năm, theo Chính phủ, cần chính sách đãi ngộ, phát triển tài năng nhân lực đặc thù về nghề nghiệp trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, như bồi dưỡng tập trung, chuyên sâu trong nước và ở nước ngoài; cơ chế tuyển dụng không qua thi tuyển; chính sách hỗ trợ tăng mức phụ cấp ưu đãi nghề, chế độ bồi dưỡng cho nghệ nhân, nghệ sĩ; việc đào tạo lại để chuyển nghề khi nghệ sĩ hết tuổi nghề.
Thứ sáu, Chính phủ đề xuất Nhà nước có cơ chế đặt hàng sáng tạo và phổ biến các công trình, tác phẩm văn hóa có giá trị cao về tư tưởng, nội dung và nghệ thuật; thí điểm áp dụng cơ chế khoán chi gắn với những tiêu chí, điều kiện cụ thể.
Thứ bảy, theo Chính phủ, cần hỗ trợ quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra nước ngoài thông qua tổ chức Tuần Văn hóa Việt Nam, nhân rộng mô hình khu phố Việt Nam; trưng bày chuyên đề di sản văn hóa Việt Nam tại các bảo tàng có uy tín trên thế giới…
Thứ tám, về chính sách chuyển đổi số và phát triển hạ tầng văn hóa số, Chính phủ nhấn mạnh cần ưu tiên đầu tư xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về văn hóa, hạ tầng văn hóa số và nền tảng dùng chung; số hóa các di sản đã được xếp hạng cấp quốc gia, cấp quốc gia đặc biệt; hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo văn hóa…
Thứ chín là thí điểm thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật ở trung ương và một số địa phương, hoạt động theo mô hình hợp tác công tư.
Cuối cùng, Chính phủ đề xuất thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị về ngày 24/11 hàng năm là “Ngày Văn hóa Việt Nam”, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương.
Sẽ sửa Bộ luật Lao động
Trình bày báo cáo thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết cơ quan thẩm tra nhất trí việc xác định ngày 24/11 hàng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương.
Có ý kiến cho rằng, quy định “người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương” có liên quan trực tiếp đến pháp luật về lao động. Theo lộ trình, Quốc hội sẽ xem xét, thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động tại kỳ họp thứ 2 vào tháng 10 theo trình tự, thủ tục rút gọn.
Vì vậy, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị quy định nội dung này tại Bộ luật Lao động để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Cơ quan thẩm tra cũng cơ bản tán thành cơ chế, chính sách thu hút nguồn nhân lực đầu tư phát triển văn hóa, song đề nghị quy định các nguyên tắc áp dụng chính sách ưu đãi đặc thù, bảo đảm cơ sở pháp lý để thu hút hiệu quả nguồn lực đầu tư phát triển văn hóa, tránh trùng lặp với các chính sách ưu đãi đã được quy định trong pháp luật hiện hành.
Các cơ chế ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực văn hóa cũng được cơ quan thẩm tra tán thành, nhưng với quy định chính quyền địa phương thực hiện thí điểm mô hình đô thị di sản được hưởng các cơ chế, chính sách ưu đãi về đất đai, phí, lệ phí.
Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị quy định theo hướng xác định rõ tiêu chí lựa chọn địa phương thí điểm; quy định các nguyên tắc khi áp dụng cơ chế, chính sách ưu đãi về đất đai, phí và lệ phí; đồng thời, có lộ trình triển khai phù hợp, tránh dàn trải, bảo đảm hiệu quả đầu tư và khả năng cân đối nguồn lực.
Với quy định thí điểm áp dụng cơ chế khoán chi kinh phí từ ngân sách nhà nước đối với một số hoạt động sáng tạo sản phẩm văn hóa, cơ quan thẩm tra ủng hộ nhằm tăng tính chủ động, linh hoạt và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.
Tuy nhiên, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị quy định rõ các nội dung như danh mục nhiệm vụ, hoạt động được áp dụng khoán, phương thức xác định định mức khoán, tiêu chí đánh giá kết quả, cơ chế kiểm tra để Chính phủ có cơ sở quy định chi tiết, bảo đảm thống nhất trong thực hiện.
Cơ quan thẩm tra tán thành chủ trương hình thành “Quỹ văn hóa, nghệ thuật” song lưu ý đây là chính sách mới, phạm vi tác động lớn, liên quan trực tiếp đến quản lý, sử dụng vốn Nhà nước và cơ chế huy động nguồn lực xã hội, trong khi pháp luật hiện hành chưa có quy định đầy đủ về mô hình này.
Vì vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị đánh giá kỹ về mô hình tổ chức, cơ chế quản trị (trong đó không sử dụng kinh phí của quỹ để chi trả cho bộ máy nhân sự quản lý quỹ), phương thức huy động vốn, tỷ lệ tham gia của Nhà nước và khu vực tư nhân, nguyên tắc phân chia rủi ro và trách nhiệm của các chủ thể liên quan.
