Tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội sáng 21/4, đại biểu Quốc hội Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) nêu thực tế đáng lo ngại khi giá nhà tại các đô thị lớn đã cao gấp 25-30 lần thu nhập bình quân/năm, vượt xa ngưỡng 4-6 lần theo thông lệ quốc tế.
“Với mức giá này, người trẻ dù làm việc cật lực 30 năm cũng không mua nổi một căn nhà bằng người thừa kế một mảnh đất”, ông Hoàng Anh nói và nhấn mạnh đây không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề chính trị - xã hội dài hạn.
Đại biểu cho rằng, nguyên nhân là do tín dụng chảy sai chỗ kéo dài. Đầu tư tư nhân ở Việt Nam chúng ta phụ thuộc khoảng 80% vào tín dụng ngân hàng, trong khi đó lãi suất cho vay cao, chỉ ngành lợi nhuận cao hoặc đầu cơ tài sản mới chịu được, đem đến nhiều hệ lụy. Phần lớn tín dụng chảy vào bất động sản đầu cơ, giá nhà tại Hà Nội, TPHCM.
Phân tích từ số liệu dư nợ tín dụng của 35 ngân hàng thương mại do Thư viện Quốc hội cung cấp, đại biểu cho biết tín dụng bất động sản đã tăng 132% trong 4 năm, từ 1.955.000 tỷ đồng năm 2021 lên 4.541.000 tỷ đồng năm 2025, cao gấp 2,4 lần tốc độ tăng của công nghiệp.
Đáng chú ý, quy mô tín dụng bất động sản năm 2025 lớn gấp 1,81 lần tín dụng công nghiệp và gấp 5,3 lần lĩnh vực nông, lâm, thủy sản. Riêng bất động sản và xây dựng chiếm tới 27,4% tổng tín dụng toàn hệ thống.
Trong giai đoạn 2024-2025, tín dụng bất động sản tiếp tục tăng đột biến 37,6%, trong khi tín dụng công nghiệp chỉ tăng 9,4%.
Đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị Chính phủ kiểm soát tín dụng vào bất động sản đầu cơ bằng công cụ thị trường, thay vì mệnh lệnh hành chính.
Ông kiến nghị áp dụng dự trữ bắt buộc phân biệt theo lĩnh vực nhằm điều hướng dòng vốn sang sản xuất, công nghệ; đồng thời thu phí sử dụng đất theo hiệu quả kinh tế và tiến độ đưa đất vào sử dụng.
Đáng chú ý, ông đề xuất đưa vào Luật Thủ đô và Luật Đô thị đặc biệt quy định: đất dự án chậm triển khai quá 24 tháng phải chịu phí tăng dần theo thời gian; nhà, đất thứ hai trở lên không đưa vào sử dụng hoặc cho thuê phải áp dụng mức phí lũy tiến.
Nguồn thu từ các chính sách này nên được đưa vào Quỹ nhà ở xã hội, tái thiết chung cư cũ và phát triển hạ tầng đô thị thiết yếu.
Theo ông, đây là giải pháp kìm chế đầu cơ, tạo không gian cho tăng trưởng thực tế.
Phát triển mạnh kênh thị trường vốn
Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Hải Nam (đoàn TP Huế) cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10%, Việt Nam cần cải thiện hiệu quả đầu tư, trong đó chỉ số ICOR (chỉ số kinh tế đo lường hiệu quả đầu tư) hiện ở mức khoảng 6,4%.
Ông phân tích, nếu giảm ICOR xuống 4,5%, tổng vốn đầu tư cần thiết sẽ vào khoảng 40% GDP, tương đương hơn 200 tỷ USD.
Hiện nay, nền kinh tế phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng với tỷ lệ khoảng 145% GDP, cao hơn đáng kể so với một số nước trong khu vực như Malaysia hay Thái Lan (khoảng 110%), tiềm ẩn rủi ro về nợ xấu và an toàn vốn.
Do đó, đại biểu đề xuất phát triển mạnh kênh thị trường vốn, đặc biệt là trái phiếu và cổ phiếu, nhằm chia sẻ gánh nặng cung ứng vốn cho nền kinh tế.
Ông đưa ra 5 nhóm giải pháp, gồm: Hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến trái phiếu; nâng cao minh bạch và xếp hạng tín nhiệm; phát triển hệ thống nhà đầu tư và trung gian tài chính; thúc đẩy các sản phẩm mới như trái phiếu xanh và vận hành hiệu quả thị trường thứ cấp, nâng cao thanh khoản.
Đại biểu cũng gợi mở việc phát hành trái phiếu chính quyền địa phương tại các đô thị lớn như Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng, Quảng Ninh để huy động nguồn lực cho phát triển hạ tầng.
Theo ông, việc phát triển đồng bộ thị trường vốn sẽ giúp giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng, đồng thời tạo nền tảng tài chính bền vững cho mục tiêu tăng trưởng cao trong những năm tới.
