Bộ trưởng Tư pháp cho biết, yêu cầu hình thành đội ngũ luật sư công xuất phát từ những bất cập nổi lên trong hoạt động của khu vực nhà nước.
Cụ thể, trong tố tụng hành chính, số lượng vụ án tăng nhanh, tính chất ngày càng phức tạp, trong khi tỷ lệ giải quyết còn hạn chế; nhiều cơ quan nhà nước gặp khó khăn trong tham gia tố tụng, chuẩn bị hồ sơ, dẫn đến hiệu quả bảo vệ lợi ích của Nhà nước chưa cao.
Trong xử lý các dự án kinh tế - xã hội và giao dịch quốc tế, còn số lượng lớn dự án tồn đọng, vướng mắc pháp lý đòi hỏi năng lực tư vấn chuyên sâu; rủi ro pháp lý trong các hợp đồng, dự án quốc tế ngày càng gia tăng; trong giải quyết tranh chấp quốc tế, các vụ kiện đầu tư, thương mại quốc tế ngày càng phổ biến và phức tạp.
Ngoài ra, thực tiễn cho thấy có trường hợp thiếu sự tham gia kịp thời của luật sư, làm giảm hiệu quả bảo vệ lợi ích quốc gia; trong giải quyết khiếu nại, tố cáo, số vụ việc phức tạp, kéo dài, đặc biệt liên quan đến đất đai tăng mạnh, tạo áp lực lớn lên bộ máy hành chính, đặt ra nhu cầu hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp ngày càng cao đối với các cơ quan nhà nước.
Theo dự thảo nghị quyết, việc thí điểm luật sư công được tổ chức tại Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương, Bộ Ngoại giao, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; UBND các tỉnh, thành phố Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai và Bắc Ninh.
Luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước. Luật sư công không bao gồm các viên chức đang thực hiện trợ giúp pháp lý.
Luật sư công cần có tư tưởng chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng, liêm chính; có đủ tiêu chuẩn luật sư theo quy định của Luật Luật sư. Ngoài ra, luật sư công cần có ít nhất 5 năm kinh nghiệm làm việc thường xuyên, trực tiếp trong lĩnh vực pháp luật hoặc kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn pháp luật hoặc giải quyết vụ, việc pháp lý phức tạp theo quy định của Chính phủ.
Về chế độ, dự thảo nghị quyết nêu rõ, ngoài chế độ tiền lương theo quy định của pháp luật, luật sư công được hưởng hỗ trợ hằng tháng và các chế độ chính sách khác tương tự như đối với cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang có vị trí việc làm xây dựng pháp luật, pháp chế. Trường hợp luật sư công được hưởng đồng thời nhiều chính sách hỗ trợ hằng tháng thì chỉ được hưởng chính sách hỗ trợ cao nhất.
Luật sư công khi tham gia giải quyết vụ, việc có tính chất pháp lý được hưởng bồi dưỡng vụ, việc trả cho 1 buổi làm việc là 0,5 lần mức lương cơ sở. Thu nhập từ công việc của luật sư công theo quy định tại nghị quyết này được miễn thuế thu nhập cá nhân và các nghĩa vụ tài chính khác đối với Nhà nước.
Luật sư công được Nhà nước chi trả các khoản phí liên quan đến gia nhập, duy trì tư cách thành viên của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, được bảo đảm trang thiết bị, phương tiện làm việc để thực hiện nhiệm vụ được giao.
Chính phủ sẽ quy định chi tiết về chế độ, chính sách, kinh phí bảo đảm cho hoạt động của luật sư công.
Đề nghị bổ sung chính sách để thu hút, giữ chân luật sư công chất lượng cao
Ủy ban nhận thấy dự thảo nghị quyết không có nội dung trái Hiến pháp, nhưng có một số nội dung khác với quy định của luật hiện hành hoặc chưa được luật hiện hành quy định.
Cơ quan thẩm tra cho rằng, các quy định về tiêu chuẩn của luật sư công và phạm vi công việc của luật sư công đã bám sát kết luận của Bộ Chính trị.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định tại dự thảo nghị quyết hoặc giao Chính phủ quy định việc thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan theo vị trí việc làm và việc thực hiện nhiệm vụ của luật sư công để vừa bảo đảm thực hiện tốt vai trò luật sư công, vừa không ảnh hưởng đến việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, đơn vị quản lý đội ngũ này.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản nhất trí quy định chế độ hỗ trợ hằng tháng và chế độ bồi dưỡng theo vụ, việc đối với luật sư công; tuy nhiên đề nghị chỉ áp dụng chế độ này đối với luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, không áp dụng đối với luật sư công là người làm việc tại doanh nghiệp nhà nước.
Có ý kiến cho rằng chính sách hỗ trợ hằng tháng đối với luật sư công là không phù hợp, vì luật sư công thực hiện nhiệm vụ theo vụ, việc; đề nghị chỉ quy định luật sư công được hưởng phụ cấp theo vụ, việc. Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị nghiên cứu, bổ sung chính sách đối với luật sư công để có thể thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này.
“Chiếc áo không làm nên thầy tu", bằng cấp, chứng chỉ không hoàn toàn phản ánh năng lực thực chất của mỗi người và bản thân các chứng chỉ không có tội tình gì cả.
