Sáng 21/4, tại phiên thảo luận về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, đại biểu Thạch Phước Bình (Phó đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long) cho rằng mức tăng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng từ 1/7/2026 là bước điều chỉnh cần thiết, nhưng chưa đủ để đảm bảo đời sống cho người làm việc trong khu vực công.
Theo đại biểu, vấn đề hiện nay không còn là có tăng lương hay không, mà là tăng ở mức nào để vừa đảm bảo đời sống, vừa phù hợp khả năng ngân sách và tạo động lực cho khu vực công.
Ông đánh giá mức 2,53 triệu đồng là “hợp lý về mặt kỹ thuật”, song chưa đủ mạnh để khẳng định đã đảm bảo cuộc sống cho đa số cán bộ, công chức, viên chức.
“Nếu hỏi mức đó đã đủ để người khu vực công sống được bằng lương chưa, thì theo tôi là chưa”, ông nêu rõ.
Thu nhập chưa theo kịp chi phí sống
Đại biểu dẫn chứng, một công chức mới vào nghề với hệ số 1,86 chỉ đạt khoảng 4,7 triệu đồng/tháng trước khi trừ bảo hiểm, trong khi chi phí sinh hoạt tối thiểu tại đô thị phổ biến từ 6 đến 7 triệu đồng/tháng.
Khoảng cách đáng kể giữa thu nhập và nhu cầu sống cơ bản khiến nhiều người không thể sống độc lập bằng lương, buộc phải phụ thuộc vào nguồn thu bổ sung, từ đó ảnh hưởng đến động lực làm việc và chất lượng cuộc sống.
Ông nhấn mạnh, mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng hiện chỉ đạt mục tiêu ổn định, chưa đạt mục tiêu đảm bảo đời sống.
So sánh với khu vực doanh nghiệp, từ ngày 1/1/2026, lương tối thiểu vùng lần lượt là 5,31 triệu đồng (vùng 1), 4,73 triệu đồng (vùng 2), 4,14 triệu đồng (vùng 3) và 3,7 triệu đồng (vùng 4), bình quân khoảng 4,47 triệu đồng/tháng.
Trong khi đó, với cách tính hiện hành, người có hệ số 1,86 chỉ đạt khoảng 4,7 triệu đồng/tháng, còn hệ số 2,1 đạt khoảng 5,3 triệu đồng/tháng. Như vậy, nhóm thấp nhất chỉ nhỉnh hơn mức bình quân tối thiểu vùng, còn nhóm 2,1 chỉ vừa chạm ngưỡng vùng 1.
“Với mặt bằng chi phí tại đô thị, đó chỉ là mức cầm cự, chưa phải mức đảm bảo cuộc sống ổn định”, đại biểu nhận định.
Áp lực chi tiêu gia tăng
Đại biểu cũng lưu ý, trong năm 2025, nhiều nhóm chi phí thiết yếu tăng nhanh hơn chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Cụ thể, chi phí nhà ở, điện, nước và vật liệu xây dựng tăng 8,3%, trong khi thuốc và dịch vụ y tế tăng tới 12,92%. Đây đều là các khoản chi khó cắt giảm đối với hộ gia đình công chức, viên chức. Do đó, dù lương cơ sở tăng 8,12%, nhiều người vẫn chỉ cảm nhận “đỡ hơn trước” chứ chưa đạt mức an tâm, đặc biệt với những người phải nuôi con, thuê nhà, chi trả học hành và chăm sóc y tế.
Từ thực tiễn trên, đại biểu Thạch Phước Bình đề xuất mức lương cơ sở hợp lý hơn trong giai đoạn hiện nay là từ 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng, tương đương tăng khoảng 13-15%.
Với mức này, người có hệ số 1,86 có thể đạt khoảng 4,9-5 triệu đồng/tháng, còn hệ số 2,1 đạt trên 5,5 triệu đồng/tháng. So với mức 2,53 triệu đồng, thu nhập tăng thêm khoảng 200.000-400.000 đồng/tháng, có ý nghĩa rõ rệt với nhóm thu nhập thấp.
Quan trọng hơn, mức tăng này giúp thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng, giảm áp lực chi tiêu thiết yếu.
Về mặt tâm lý, dù chưa thể giúp người lao động sống hoàn toàn bằng lương tại đô thị lớn, nhưng sẽ góp phần giảm phụ thuộc vào thu nhập ngoài lương, tạo cảm nhận cải thiện thực chất, từ đó nâng cao động lực làm việc.
Đại biểu cho rằng, mức 2,65-2,7 triệu đồng không tạo áp lực quá lớn lên ngân sách nếu đi kèm các giải pháp như tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công và cắt giảm các khoản chi kém hiệu quả.
“Điểm mấu chốt là đạt được sự cân bằng giữa khả năng chi trả của ngân sách và yêu cầu cải thiện đời sống”, đại biểu nhấn mạnh.
Được biết, từ cuối tháng 3, Bộ Nội vụ trình Chính phủ dự thảo nâng lương cơ sở từ 2,34 lên 2,53 triệu đồng, tương đương tăng 8,1% từ ngày 1/7 theo lộ trình điều chỉnh tiền lương khu vực nhà nước.
