"Iran vừa thông báo với chúng tôi rằng họ đang trên bờ vực sụp đổ. Iran muốn chúng tôi mở cửa eo biển Hormuz càng sớm càng tốt trong khi họ đang cố gắng giải quyết vấn đề về bộ máy lãnh đạo, tôi tin rằng họ sẽ làm được", Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 28/4 đăng trên mạng xã hội Truth Social. Ông không nêu thông tin rõ ràng về tình trạng của Iran.
Trước đó, Tổng thống Mỹ hôm 26/4 cảnh báo cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran có thể "phát nổ" trong ba ngày tới do các sự cố kỹ thuật trầm trọng bởi lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng Iran.
"Khi trữ lượng dầu khổng lồ bị dồn nén trong hệ thống mà không có tàu bè hay bể chứa để tiêu thụ do lệnh phong tỏa, áp suất sẽ khiến đường ống phát nổ từ bên trong, thậm chí nổ tung từ dưới lòng đất. Một khi điều đó xảy ra, Iran sẽ không bao giờ có thể khôi phục lại hạ tầng như cũ", ông Trump nói trong phỏng vấn với Fox News.
Theo công ty nghiên cứu dữ liệu Kpler, Iran đang nhanh chóng cạn kiệt không gian lưu trữ dầu thô. Thực trạng này đe dọa đẩy nhanh tiến trình cắt giảm sản lượng tại quốc gia từng là nguồn cung lớn thứ hai trong khối OPEC.
Ngân hàng Goldman Sachs cho biết Iran đã phải cắt giảm tới 2,5 triệu thùng trong sản lượng hàng ngày. Trong báo cáo công bố ngày 27/4, các chuyên gia của Kpler cho biết Iran chỉ còn đủ chỗ trống trong kho để duy trì sản xuất thêm 12-22 ngày. Do đó, Tehran nhiều khả năng buộc phải cắt giảm thêm 1,5 triệu thùng một ngày vào giữa tháng 5.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước khi lên chuyên cơ tại căn cứ Andrews, bang Maryland ngày 24/4. Ảnh: AP
Iran chưa đưa ra phản ứng về tuyên bố của ông Trump.
Trước đó, Reza Talaei-Nik, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Iran, ngày 28/4 nói rằng Mỹ "phải từ bỏ những yêu cầu bất hợp pháp và vô lý của họ". "Mỹ không còn ở vị thế áp đặt chính sách của mình lên các quốc gia độc lập", ông nói.
Đại diện của Iran tại Liên Hợp Quốc cho biết nước này cần được đảm bảo rằng sẽ không bị Mỹ và Israel tấn công lần nữa, trước khi đưa ra cam kết về an ninh tại vùng Vịnh. Trong khi đó, phát ngôn viên quân đội Iran Amir Akraminia nói "chúng tôi chưa coi xung đột đã kết thúc, cũng như không tin phía Mỹ".
"Chúng tôi có nhiều quân bài chưa sử dụng, trong đó có những khí tài và phương pháp tác chiến dựa trên hai lần xung đột trước đây. Những điều này chắc chắn sẽ giúp Iran đáp trả đối phương quyết liệt hơn", ông Amir Akraminia tuyên bố.
Kênh CNN của Mỹ ngày 28/4 đưa tin các nhà trung gian hòa giải Pakistan dự kiến nhận bản đề xuất chấm dứt chiến sự đã sửa đổi từ Iran, sau khi ông Trump tuyên bố không chấp nhận các phiên bản trước đó.
Theo các nguồn tin của CNN, Ngoại trưởng Abbas Aragchi sẽ sớm về nước sau chuyến thăm Nga và tham vấn với lãnh đạo Iran. Quá trình này diễn ra chậm do khó khăn trong liên lạc với Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, khi nơi ở của ông vẫn được giữ kín.
Các nguồn tin nhận định quá trình này đang diễn ra và dự kiến có nhiều biến động, với nhiều điều phụ thuộc vào việc Iran có đưa ra được đề xuất sửa đổi mà Mỹ coi là dễ chấp nhận hay không.
Vị trí eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian
Mỹ và Iran ngừng bắn vào ngày 8/4. Hai bên từng đàm phán trong khoảng 21 giờ tại Islamabad hôm 11/4, nhưng không đạt được đồng thuận về các vấn đề then chốt, trong đó có quyền kiểm soát eo biển Hormuz và Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không.
Tổng thống Trump đã ra lệnh phong tỏa các cảng biển Iran từ ngày 13/4 để gây áp lực buộc nước này chấp nhận các điều khoản của thỏa thuận, nhưng Tehran không nhượng bộ và đáp trả bằng cách siết kiểm soát eo biển Hormuz.
Ông Trump đã gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran cho tới khi Tehran đưa ra đề xuất cụ thể với Washington.
Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, Tasnim, CNN)
