Loại vi khuẩn là thách thức nghiêm trọng, làm hàng loạt ca hồi sức tử vong

Tại Hội nghị khoa học thường niên Bệnh viện Chợ Rẫy (TPHCM), diễn ra ngày 16/4, BSCKII Đỗ Thị Ngọc Khánh, Phó trưởng Khoa Bệnh Nhiệt đới, đã báo cáo về ca lâm sàng nhiễm khuẩn huyết do loại vi khuẩn nguy hiểm có khả năng đa kháng kháng sinh gây ra.

Bệnh nhân là người đàn ông 66 tuổi, có nhiều bệnh nền và tiền sử điều trị nhiều lần trước đó, nhập viện vì hạ natri máu kèm nghi ngờ nhiễm trùng tiểu. Khi vào viện, ban đầu các bác sĩ cho bệnh nhân dùng Ertapenem (kháng sinh phổ rộng nhóm carbapenem, tác dụng diệt khuẩn mạnh).

Tuy nhiên, trong quá trình nằm viện, bệnh nhân diễn tiến viêm phổi và suy hô hấp, phải thở máy xâm lấn. Lúc này, bác sĩ tiếp tục nâng bậc kháng sinh lên Meropenem liều cao phối hợp Colistin (được xem là "vũ khí cuối cùng" điều trị nhiễm khuẩn gram âm đa kháng thuốc), nhưng tình trạng bệnh nhân vẫn không khả quan.

Cuối cùng, qua thăm khám và thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu, bệnh nhân được xác định nhiễm khuẩn huyết do vi khuẩn gram âm Enterobacterales kháng carbapenem (CRE).

Sau khi xác định tác nhân, phác đồ được điều chỉnh sang 3 loại kháng sinh mạnh phối hợp. Mặc dù đã tối ưu hóa điều trị theo kháng sinh đồ và diễn tiến lâm sàng, bệnh nhân vẫn tiến triển nặng, sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan.

Theo bác sĩ Khánh, nhiễm CRE là một trong những thách thức nghiêm trọng tại đơn vị hồi sức tích cực (ICU), với tỷ lệ tử vong dao động 40-70%, thậm chí có thể vượt quá 70% khi xuất hiện sốc nhiễm trùng hoặc khi điều trị kháng sinh ban đầu không phù hợp.

CRE đã trở thành một trong những mối đe dọa nghiêm trọng nhất của kháng kháng sinh toàn cầu trong hai thập kỷ qua. Từ những ca lẻ tẻ đầu những năm 2000, CRE hiện đã lan rộng tại nhiều quốc gia, đặc biệt trong các bệnh viện tuyến cuối.

Các nhiễm khuẩn do CRE không chỉ liên quan đến tỷ lệ tử vong cao mà còn kéo dài thời gian nằm viện và gia tăng chi phí điều trị. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp CRE vào nhóm tác nhân ưu tiên khẩn cấp cần được phát triển kháng sinh mới.

Trong thập niên gần đây, sự xuất hiện của nhiều kháng sinh mới đã thay đổi đáng kể chiến lược điều trị CRE.

Tuy nhiên, hiệu quả của từng thuốc phụ thuộc vào cơ chế kháng thuốc cụ thể, đòi hỏi tiếp cận điều trị cá thể hóa dựa trên định danh kiểu hình và kiểu gen (khi có thể).

Đồng thời, tình trạng xuất hiện kháng thuốc thứ phát với các thuốc mới nhấn mạnh vai trò trung tâm của chương trình quản lý sử dụng kháng sinh (AMS) và kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện.

PGS.TS.BS Lê Quốc Hùng, Trưởng khoa Bệnh Nhiệt đới chia sẻ, tại Bệnh viện Chợ Rẫy, tỷ lệ phân lập CRE trong các mẫu cấy máu và bệnh phẩm ICU ở mức đáng báo động, đặt ra thách thức lớn trong lựa chọn kháng sinh theo kinh nghiệm ban đầu.

Các chuyên gia nhận định, thất bại điều trị các trường hợp nhiễm CRE có thể liên quan đến những "điểm nghẽn hệ thống" như: chưa phân tầng nguy cơ nhiễm từ sớm, chậm điều chỉnh kháng sinh đích và bỏ lỡ thời gian vàng trong kiểm soát sốc nhiễm trùng.

Việc xây dựng phác đồ điều trị dựa trên dữ liệu vi sinh nội viện, kết hợp chiến lược AMS và giám sát đề kháng liên tục là chìa khóa nhằm giảm tử vong và tối ưu hóa nguồn lực điều trị.