Đề xuất dùng tổng đài 113 chung cho cấp cứu, an ninh, cứu hộ

Cấp cứu ngoại viện phải bắt đầu từ những phút đầu tiên

Tại hội thảo góp ý Đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030 do Bộ Y tế tổ chức ngày 17/4, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết, mỗi năm nước ta ghi nhận khoảng 222.000 trường hợp đột quỵ. 

Tuy nhiên, phần lớn người bệnh chưa được tiếp cận kịp thời với hệ thống cấp cứu. Chỉ có khoảng 23,2% bệnh nhân đến cơ sở y tế trong vòng 4,5 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng - "thời gian vàng" để can thiệp hiệu quả.

Bên cạnh đó, chỉ khoảng 20% người bệnh được vận chuyển đến bệnh viện bằng hệ thống cấp cứu chuyên nghiệp.

Ngoài đột quỵ, hàng loạt tình huống khẩn cấp khác như tai nạn giao thông, đuối nước, cháy nổ, tai nạn lao động, ngộ độc, thiên tai, thảm họa và các biến cố tim mạch cấp… đều đòi hỏi hệ thống cấp cứu ngoại viện phải phản ứng nhanh, tổ chức bài bản và phối hợp hiệu quả hơn để giành lại cơ hội sống cho người bệnh ngay từ những phút đầu tiên.

"Đây chính là khoảng trống mà Đề án cần nhận diện thật đúng và đề xuất giải pháp thật trúng, để hình thành một hệ thống cấp cứu ngoại viện hiện đại, khả thi, phù hợp với điều kiện Việt Nam", Thứ trưởng chỉ rõ.

Theo Đề án này, trong giai đoạn 2026-2030, sẽ phấn đấu đạt ít nhất 1 xe cứu thương/100.000 dân. Đồng thời, mở rộng đối tượng đào tạo không chỉ cán bộ y tế mà còn đào tạo kỹ năng sơ cứu cho cảnh sát phòng cháy chữa cháy (PCCC), cảnh sát giao thông, tiếp viên hàng không, học sinh và người dân.

Đề xuất một đầu số chung

Hiện nay, hệ thống thông tin khẩn cấp tại Việt Nam vẫn được vận hành theo nhiều đầu số riêng biệt, như: 113 (an ninh trật tự), 114 (phòng cháy chữa cháy) và 115 (cấp cứu y tế). 

Cách tổ chức này tồn tại từ lâu nhưng đang bộc lộ những bất cập khi thực tế nhiều sự cố không chỉ thuộc phạm vi một ngành mà cần sự phối hợp gần như đồng thời giữa công an, cứu nạn cứu hộ và y tế.

Theo đánh giá tại hội thảo, sự phân mảnh về đầu mối tiếp nhận thông tin có thể khiến quá trình điều phối kéo dài hơn cần thiết. Khi cuộc gọi phải đi qua nhiều lớp xác minh hoặc chuyển tiếp giữa các đơn vị, thời gian phản ứng sẽ bị ảnh hưởng. 

Dữ liệu thực tế cho thấy hệ thống cấp cứu ngoại viện hiện nay mới đáp ứng được dưới 10% nhu cầu cấp thiết của người dân. Thời gian phản ứng trung bình từ khi nhận cuộc gọi đến khi tiếp cận bệnh nhân thường kéo dài 12-25 phút. Mức này cao hơn đáng kể so với chuẩn quốc tế dưới 8 phút ở khu vực đô thị. 

Phát biểu tại hội thảo, TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế, nhấn mạnh cấp cứu ngoại viện giữ vai trò then chốt trong bảo vệ tính mạng người dân nhờ tận dụng “thời gian vàng”, giúp can thiệp sớm và giảm tỷ lệ tử vong cũng như các biến chứng nguy hiểm. 

Theo ông, việc hoàn thiện mạng lưới cấp cứu trước viện không chỉ có ý nghĩa ở góc độ chuyên môn y khoa mà còn là yêu cầu cấp thiết đối với an sinh xã hội và năng lực ứng phó khẩn cấp của hệ thống y tế.

Từ thực tế đó, Bộ Y tế đề xuất xây dựng mô hình tiếp nhận khẩn nguy theo hướng chỉ còn một đầu số dùng chung trên phạm vi toàn quốc. Theo dự thảo đề án, Bộ Công an sẽ chủ trì xây dựng và quản lý tổng đài 113 tích hợp tất cả các đầu số khẩn cấp hiện hành. 

Theo phương án được đưa ra, Bộ Công an sẽ thành lập 34 trung tâm tiếp nhận và xử lý thông tin khẩn nguy tại 34 tỉnh, thành phố, đặt tại trung tâm chỉ huy của công an cấp tỉnh. 

Các đơn vị này hoạt động thường trực ngày đêm để tiếp nhận, xác minh và phân luồng thông tin. Khi phát sinh cuộc gọi liên quan đến cấp cứu y tế, dữ liệu sẽ lập tức được chuyển cho đơn vị điều phối cấp cứu ngoại viện của ngành y tế để tư vấn sơ cứu từ xa và điều động phương tiện phù hợp.

Phủ kín mạng lưới cấp cứu ngoại viện trên toàn quốc vào năm 2030

Một trong những nội dung được chú ý tại hội thảo là định hướng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin vào toàn bộ quy trình cấp cứu ngoại viện. 

Theo TS Đức, Bộ Y tế đang hoàn thiện và sẽ sớm ban hành Đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến 2035, với mục tiêu tất cả các tỉnh, thành phố phải kiện toàn mạng lưới cấp cứu ngoại viện theo chuẩn quốc gia. 

Ông Đức cho biết nền tảng quản lý hệ thống cấp cứu ngoại viện toàn quốc dự kiến được triển khai trong năm 2026. Nền tảng này sẽ kết nối các cơ sở y tế từ trung ương đến địa phương, không phân biệt công lập hay ngoài công lập, qua đó tạo ra bức tranh dữ liệu thống nhất về phương tiện, nhân lực và khả năng tiếp nhận người bệnh. 

Theo định hướng của đề án, hệ thống mới sẽ tích hợp trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ phân loại cuộc gọi theo mức độ khẩn cấp. 

Song song với đó, bản đồ số thời gian thực theo dõi trạng thái hoạt động của từng xe cứu thương, vị trí hiện trường và năng lực tiếp nhận của các bệnh viện. Khi kết nối được những lớp dữ liệu này, đơn vị điều phối có thể lựa chọn phương tiện gần nhất và cơ sở y tế phù hợp nhất để tiếp nhận bệnh nhân.

Đáng chú ý, đại diện Bộ Công an cũng cho biết trong tương lai xe cứu thương sẽ được kết nối với hệ thống giao thông thông minh. Khi phương tiện đang thực hiện nhiệm vụ, hệ thống có thể tự động ưu tiên tín hiệu giao thông để tạo điều kiện lưu thông thông suốt hơn. 

Bên cạnh hạ tầng kỹ thuật, yếu tố con người cũng được nhấn mạnh tại hội thảo. Bộ Y tế đã triển khai thí điểm tại 6 tỉnh, gồm Hải Phòng, Hà Tĩnh, Khánh Hòa, An Giang, Bắc Ninh và Đà Nẵng, đồng thời đang có kế hoạch mở rộng thêm 7 tỉnh, thành phố khác, trong đó có Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. 

Theo thông tin được công bố tại hội thảo, lộ trình triển khai đề án sẽ được chia thành nhiều giai đoạn cụ thể. Trong năm 2026, nền tảng quản lý hệ thống cấp cứu ngoại viện toàn quốc dự kiến bắt đầu được triển khai. 

Từ tháng 7/2026 đến tháng 6/2027 là giai đoạn chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật, bố trí cán bộ và hoàn thiện các quy định pháp lý cần thiết. Đến quý III/2027, hệ thống 113 tích hợp dự kiến sẽ chính thức ra mắt và đi vào hoạt động.

Về mục tiêu dài hạn, Bộ Y tế đang hướng đến việc tất cả các tỉnh, thành phố trên cả nước phải kiện toàn mạng lưới cấp cứu ngoại viện theo chuẩn quốc gia. Mốc hoàn thiện được đặt ra là năm 2030. 

Nếu tiến độ được bảo đảm, đây sẽ là bước tiến có ý nghĩa lớn đối với y tế khẩn cấp tại Việt Nam, bởi mạng lưới cấp cứu trước viện sẽ không còn dừng ở các mô hình thí điểm hoặc triển khai rời rạc mà tiến tới phủ rộng và vận hành đồng bộ trên phạm vi toàn quốc.